Bilişim Hukuku

Bugün şirketlerin müşteri listelerinden bireylerin fotoğraflarına kadar hemen her şey dijital ortamda tutuluyor. Bu kolaylık beraberinde yeni riskler getiriyor: İzinsiz paylaşılan kişisel veriler, itibar zedeleyen içerikler, e-ticarette tüketici şikâyetleri, yazılım projelerinde fikri hak anlaşmazlıkları… Bu yazıda bilişim hukukunun bireyleri ve işletmeleri ilgilendiren temel konularını ele alıyoruz. Bilişim suçlarının ceza yargılaması boyutu için Bilişim ve Siber Suçlar sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Bilişim Hukuku Nedir?

Bilişim hukuku, bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımından doğan hukuki sorunları inceleyen, disiplinler arası bir hukuk alanıdır. Kişisel verilerin korunması, internet yayınlarının düzenlenmesi, elektronik ticaret, yazılım ve veri tabanlarının korunması, alan adları, elektronik imza ve dijital sözleşmeler bu alanın konuları arasındadır.

Bilişim hukuku ile bilişim suçları birbirinden farklıdır. Bilişim sistemine girme, verileri bozma veya banka kartlarının kötüye kullanılması gibi fiiller Türk Ceza Kanunu kapsamında suç olarak düzenlenmiştir ve ceza yargılamasının konusudur. Bilişim hukuku ise daha çok özel hukuk ve idare hukuku boyutundaki uyum, sözleşme, tazminat ve içerik kaldırma süreçlerini kapsar.

Kişisel Verilerin Korunması (KVKK)

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, kişisel verileri işleyen tüm gerçek ve tüzel kişilere (veri sorumlularına) önemli yükümlülükler getirir. Bir şirketin müşteri, çalışan veya ziyaretçi verilerini işlemesi, bu yükümlülükleri doğrudan gündeme getirir.

2024 yılında yapılan değişikliklerle özel nitelikli kişisel verilerin işlenme şartları ve yurt dışına veri aktarımı yeniden düzenlenmiş; Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun verdiği idari para cezalarına karşı başvuru mercii idare mahkemeleri olarak belirlenmiştir.

KVKK Kapsamında Başvuru ve Şikâyet Süreci

Kişisel verileri işlenen herkes; verilerinin işlenip işlenmediğini öğrenme, bilgi talep etme, düzeltilmesini veya silinmesini isteme ve hukuka aykırı işleme nedeniyle zararın giderilmesini talep etme haklarına sahiptir. Bu hakların kullanılması belirli bir sıraya bağlıdır:

• Önce veri sorumlusuna yazılı olarak başvurulur. Veri sorumlusu başvuruyu en geç 30 gün içinde sonuçlandırmalıdır.
• Başvurunun reddedilmesi, cevabın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi halinde, cevabın öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün ve her halde başvuru tarihinden itibaren 60 gün içinde Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyette bulunulabilir.
• Hukuka aykırı veri işleme nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararlar için ayrıca genel hükümlere göre tazminat davası açılabilir.

İnternet İçeriklerinin Kaldırılması ve Erişim Engeli

İnternette yayınlanan bir haber, yorum veya paylaşım nedeniyle kişilik hakları ihlal edilen kişiler, 5651 sayılı Kanun kapsamında içeriğin yayından çıkarılmasını ve erişimin engellenmesini talep edebilir. İzlenecek yol, ihlalin türüne göre değişir:

Kişilik hakkı ihlali nedeniyle sulh ceza hakimliğine yapılan talepler, en geç 24 saat içinde duruşma yapılmaksızın karara bağlanır. Taleplerde ihlalin konusu ve içeriğin tam adresi (URL) açıkça belirtilmelidir.

Sosyal Medya ve Dijital İtibar

Sosyal medyada yapılan paylaşımlar, hem bireylerin hem de işletmelerin itibarını kısa sürede ciddi şekilde zedeleyebilir. Türkiye'de günlük erişimi belirli bir eşiği aşan yabancı sosyal ağ sağlayıcıları, Türkiye'de temsilci atamak ve kişilik hakları ile özel hayatın gizliliğine ilişkin başvurulara 48 saat içinde cevap vermekle yükümlüdür.

Gerçeğe aykırı müşteri yorumları, sahte hesaplar üzerinden yapılan karalama kampanyaları ve izinsiz kullanılan fotoğraflar, içerik kaldırma talepleri ve tazminat davalarının konusu olabilir. İhlalin aynı zamanda suç teşkil etmesi halinde, ceza hukuku yolları da ayrıca değerlendirilir. Basın yayın organlarındaki içerikler için Basın ve Medya Hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.

E-Ticaret ve Mesafeli Satış Hukuku

İnternet üzerinden mal veya hizmet satan işletmeler; 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği kapsamında çeşitli yükümlülüklere tabidir. Ön bilgilendirme formu, mesafeli satış sözleşmesi, cayma hakkı bilgilendirmesi ve teslimat süreleri bu yükümlülüklerin başında gelir.

Tüketiciler, mesafeli sözleşmelerde kural olarak 14 gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin cayma hakkını kullanabilir. İşletmelerin tüketicilere ticari elektronik ileti (SMS, e-posta) gönderebilmesi için kural olarak önceden onay alması ve bu onayları İleti Yönetim Sistemi'ne kaydetmesi gerekir. Bu kurallara aykırılık, idari para cezalarına yol açar.

Yazılım, Lisans ve SaaS Sözleşmeleri

Bilgisayar programları, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında ilim ve edebiyat eseri olarak korunur. Bir yazılımın sahipliği, kaynak kodun teslimi, lisans kapsamı ve kullanım sınırları, sözleşmede açıkça düzenlenmediğinde ciddi uyuşmazlıklar doğar.

Bulut tabanlı hizmet (SaaS) sözleşmelerinde ise hizmet seviyesi taahhütleri (SLA), veri sahipliği ve sözleşme sonunda verilerin iadesi, kişisel verilerin işlenmesine ilişkin ekler ve sorumluluk sınırlamaları özenle düzenlenmelidir. Yapay zekâ araçlarının iş süreçlerinde kullanımı da veri gizliliği ve fikri haklar açısından yeni sözleşme hükümleri gerektirmektedir.

Alan Adı ve Dijital Varlık Uyuşmazlıkları

Bir markanın veya ticaret unvanının alan adı olarak başkası tarafından kötü niyetle tescil edilmesi (siber işgal), işletmeler için sık rastlanan bir sorundur. ".tr" uzantılı alan adlarına ilişkin uyuşmazlıklar, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından yetkilendirilen uyuşmazlık çözüm hizmet sağlayıcıları aracılığıyla çözülebilir. ".com" gibi genel uzantılarda ise uluslararası uyuşmazlık çözüm usulleri uygulanır.

Alan adı uyuşmazlıklarında; şikâyetçinin marka veya unvan üzerindeki hakkı, alan adını tescil ettirenin meşru bir hakkının bulunmaması ve alan adının kötü niyetle tescil edilip kullanılması ispat edilmelidir. Marka hakkına dayalı korumalar için Sınai Mülkiyet Hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Bilişim Avukatının Rolü

Bilişim hukukunda hızlı hareket etmek kritik önemdedir: Bir içerik ne kadar uzun süre yayında kalırsa o kadar çok yayılır, bir veri ihlali ne kadar geç yönetilirse sonuçları o kadar ağırlaşır. Bilişim avukatı; içerik kaldırma ve erişim engeli taleplerini hızla hazırlar, KVKK uyum süreçlerini yönetir, yazılım ve e-ticaret sözleşmelerini işletmenin ihtiyaçlarına göre kurgular.

Büromuz; Bursa'daki bireylere ve işletmelere KVKK uyumu ve şikâyet süreçleri, internet içeriklerinin kaldırılması, e-ticaret mevzuatına uyum, yazılım ve lisans sözleşmeleri ile alan adı uyuşmazlıklarında hukuki destek sunmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular