Sağlık Hukuku

Sağlık, insanın sahip olduğu en değerli varlıktır. Bu nedenle tedavi sürecinde yaşanan bir hata, hem hasta hem de ailesi için telafisi zor maddi ve manevi sonuçlar doğurabilir. Öte yandan her olumsuz sonuç bir hekim hatası değildir ve sağlık çalışanları da haksız suçlamalara karşı korunmayı hak eder. Bu yazıda; tıbbi malpraktis kavramını, hasta haklarını ve tazminat sürecini dengeli ve anlaşılır bir dille ele alıyoruz.

Sağlık Hukuku Nedir?

Sağlık hukuku; hasta hakları, hekimin ve sağlık kuruluşunun sorumluluğu, tıbbi müdahalenin hukuka uygunluk şartları, sağlık verilerinin gizliliği ve sağlık hizmetlerinin düzenlenmesi gibi konuları kapsayan, hem özel hukuk hem de kamu hukuku yönü bulunan bir alandır.

Bu alanın temel kaynakları arasında Türk Borçlar Kanunu, Türk Ceza Kanunu, 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun, Hasta Hakları Yönetmeliği ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu yer alır. Sağlık verileri, kanunda özel nitelikli kişisel veri olarak ayrıca koruma altındadır.

Tıbbi Malpraktis (Hekim Hatası) Nedir?

Tıbbi malpraktis; teşhis, tedavi, ameliyat, ilaç uygulaması veya bakım sürecinde, tıp biliminin kabul ettiği standartlara aykırı davranılması sonucu hastanın zarar görmesidir. Hekim, hastayı iyileştirmeyi garanti etmez; ancak tıbbın gerektirdiği özen ve dikkatle hareket etmekle yükümlüdür. Yargıtay, hekimin en hafif kusurundan dahi sorumlu olduğunu kabul etmektedir.

Uygulamada sık görülen malpraktis örnekleri şunlardır: Yanlış veya geç teşhis, ameliyatta yabancı cisim unutulması, yanlış organ veya taraf ameliyatı, ilaç dozajı hataları, doğum sırasında yaşanan ve bebekte kalıcı hasara yol açan hatalar, hastane enfeksiyonları ve yetersiz takip.

Aydınlatılmış Onam ve Hasta Hakları

Her tıbbi müdahale, hastanın vücut bütünlüğüne yönelik bir girişimdir ve ancak hastanın aydınlatılmış onamı ile hukuka uygun hale gelir. Hasta; hastalığı, önerilen tedavi, tedavinin riskleri, olası komplikasyonları, alternatif tedavi yöntemleri ve tedaviyi reddetmesi halinde ortaya çıkabilecek sonuçlar hakkında anlayabileceği bir dille bilgilendirilmelidir.

Onam formunun imzalatılmış olması tek başına yeterli değildir; içeriğinin somut müdahaleye özgü ve anlaşılır olması gerekir. Aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirildiğini ispat yükü hekim ve sağlık kuruluşundadır. Usulüne uygun aydınlatma yapılmadan gerçekleştirilen müdahale, tıbben doğru yapılmış olsa bile hukuka aykırı kabul edilebilir.

Özel Hastanelere Karşı Tazminat Davası

Özel hastane veya muayenehanede verilen sağlık hizmeti, hasta ile sağlık kuruluşu arasında kurulan sözleşmeye dayanır. Bu ilişkiye kural olarak vekâlet sözleşmesi hükümleri uygulanır. Hekim ile özel hastane, hastaya karşı birlikte sorumlu tutulabilir. Hasta tüketici sıfatıyla hizmet aldığından, uyuşmazlıklar uygulamada çoğunlukla tüketici mahkemelerinde görülmektedir; bu durumda dava öncesi arabuluculuk şartı da gündeme gelebilir.

Estetik amaçlı müdahalelerde ise hekimin belirli bir sonucu taahhüt ettiği kabul edilebilir ve ilişkiye eser sözleşmesi hükümleri uygulanabilir. Bu durumda vaat edilen sonucun elde edilememesi, sorumluluk açısından farklı bir değerlendirmeye yol açar.

Kamu Hastanelerine Karşı Tam Yargı Davası

Devlet hastaneleri, şehir hastaneleri ve üniversite hastaneleri gibi kamu sağlık kuruluşlarında yaşanan hatalarda, hasta veya yakınları hekime doğrudan dava açamaz. Anayasa'nın 129. maddesi uyarınca kamu görevlilerinin görevleri sırasında verdikleri zararlar için dava ancak idare aleyhine açılabilir; idare, ödediği tazminat için kusurlu personele rücu edebilir.

Kamu hastanelerine karşı açılacak davalarda, zararı doğuran eylemin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her halde eylemden itibaren beş yıl içinde idareye başvurulması gerekir. İdari yargı süreci hakkında ayrıntılı bilgi için İdare Hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Maddi ve Manevi Tazminat Kalemleri

Tıbbi hata nedeniyle zarar gören hasta veya hayatını kaybeden hastanın yakınları, uğradıkları zararın türüne göre farklı tazminat kalemleri talep edebilir:

• Tedavi giderleri: Hatanın giderilmesi için yapılan ek ameliyat, ilaç, fizik tedavi ve bakım masrafları
• Kazanç kaybı: Tedavi süresince çalışılamaması nedeniyle yoksun kalınan gelir
• Çalışma gücü kaybı: Kalıcı maluliyet nedeniyle ileriye dönük ekonomik kayıp
• Bakıcı gideri: Hastanın sürekli bakıma muhtaç hale gelmesi durumunda
• Destekten yoksun kalma tazminatı: Hastanın vefatı halinde, desteğinden yoksun kalan yakınları için
• Manevi tazminat: Hastanın ve yakınlarının yaşadığı acı ve elem karşılığında

Tazminat hesaplamaları; maluliyet oranı, yaş, gelir durumu ve bakiye ömür gibi verilere göre aktüerya bilirkişisi tarafından yapılır.

Bilirkişi İncelemesi ve Adli Tıp

Malpraktis davalarında hekimin kusurunun bulunup bulunmadığı, ancak tıbbi uzmanlık gerektiren bir bilirkişi incelemesiyle belirlenebilir. Bu inceleme genellikle Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas kurulları veya üniversitelerin tıp fakültelerinden oluşturulan heyetler tarafından yapılır.

Davanın başarısı, büyük ölçüde tıbbi kayıtların eksiksiz toplanmasına bağlıdır. Hasta; epikriz raporu, ameliyat notları, hemşire gözlem kayıtları, onam formları, tetkik sonuçları ve görüntüleme kayıtlarının bir örneğini sağlık kuruluşundan talep etme hakkına sahiptir. Bilirkişi raporundaki eksikliklere ve çelişkilere karşı süresinde ve gerekçeli itiraz yapılması, ek rapor veya yeni bir heyetten rapor alınmasını sağlayabilir.

Sağlık Çalışanlarının Hukuki ve Cezai Sorumluluğu

Tıbbi hata, hukuki sorumluluğun yanında cezai sorumluluk da doğurabilir. Hastanın yaralanmasına yol açan hatalar Türk Ceza Kanunu'nun 89. maddesindeki taksirle yaralama, ölümüne yol açan hatalar ise 85. maddesindeki taksirle öldürme suçu kapsamında değerlendirilebilir. Ceza soruşturmasında da kusurun tespiti için bilirkişi incelemesi yapılır.

Sağlık hukuku yalnızca hastaların değil, sağlık çalışanlarının da haklarını kapsar. Haksız şikâyet ve suçlamalara maruz kalan hekim ve sağlık personeli; ceza soruşturmalarında, idari soruşturmalarda ve tazminat davalarında etkin bir savunmaya ihtiyaç duyar. Hekimler için mesleki mali sorumluluk sigortasının kapsamı da bu süreçte önem kazanır.

Sağlık Hukuku Avukatının Rolü

Malpraktis davaları, hukuki bilginin yanında tıbbi terminolojiye ve bilirkişi raporlarını değerlendirme becerisine hâkimiyet gerektiren teknik davalardır. Bir sağlık hukuku avukatı; tıbbi kayıtları eksiksiz toplar, olayın hata mı yoksa komplikasyon mu olduğunu ön değerlendirmeden geçirir, doğru davalıyı ve görevli mahkemeyi belirler, bilirkişi raporlarına karşı etkili itirazlar hazırlar.

Büromuz; Bursa'da tıbbi hata nedeniyle zarar gören hasta ve yakınlarına tazminat davalarında, sağlık çalışanlarına ise ceza ve disiplin süreçlerinde hukuki destek sunmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular