Ticaret ve Şirketler Hukuku

Bursa; otomotiv, tekstil, makine ve gıda sektörleriyle Türkiye'nin en önemli sanayi ve ticaret merkezlerinden biridir. Bu dinamik ticari hayatta, iyi kurgulanmamış bir ortaklık yapısı, eksik bir sözleşme maddesi ya da usulsüz alınmış bir genel kurul kararı, şirketin geleceğini tehlikeye atabilir. Bu yazıda; şirket kuruluşundan ortaklık uyuşmazlıklarına, ticari alacaklardan konkordatoya kadar ticaret ve şirketler hukukunun temel konularını ele alıyoruz.

Ticaret ve Şirketler Hukuku Nedir?

Ticaret hukuku, ticari işletmeyi ilgilendiren işlem ve faaliyetleri düzenleyen özel hukuk dalıdır. Ticari işletme hukuku, şirketler hukuku, kıymetli evrak hukuku, taşıma hukuku ve deniz ticareti hukuku gibi alt dallardan oluşur. Şirketler hukuku ise bu alanın en geniş ve uygulamada en sık başvurulan bölümüdür.

Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen hususlardan doğan davalar, tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın ticari dava sayılır. Ticari davalar, ticaret mahkemelerinde ve kendine özgü usul kurallarıyla görülür; bu nedenle davanın niteliğinin doğru belirlenmesi önemlidir.

Şirket Türleri ve Kuruluş

Türkiye'de en yaygın şirket türleri limited şirket ve anonim şirkettir. Şirket kuruluşu, ticaret sicili müdürlüğüne tescil ile tamamlanır ve şirket tüzel kişilik kazanır. İki şirket türünün temel farkları şöyledir:

Asgari sermaye tutarları Cumhurbaşkanı kararıyla değiştirilebileceğinden, kuruluş aşamasında güncel tutarların kontrol edilmesi gerekir.

Esas Sözleşme ve Ortaklar Sözleşmesi

Şirketin anayasası niteliğindeki esas sözleşme (ana sözleşme), çoğu zaman hazır şablonlarla ve şirketin özel ihtiyaçları düşünülmeden hazırlanır. Oysa ortaklar arasındaki ilişkiyi düzenleyen hükümlerin baştan doğru kurgulanması, ileride çıkabilecek uyuşmazlıkların en etkili önleyicisidir.

Genel Kurul Kararlarının İptali ve Butlanı

Kanun veya esas sözleşme hükümlerine ve özellikle dürüstlük kuralına aykırı olan genel kurul kararlarına karşı iptal davası açılabilir. Anonim şirketlerde bu dava, karar tarihinden itibaren üç ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde açılmalıdır. Aynı kurallar, limited şirketlerin genel kurul kararları için de uygulanır.

Toplantıda hazır bulunup karara olumsuz oy veren ve bunu tutanağa geçirten, toplantıya haksız olarak katılmasına izin verilmeyen veya toplantıya çağrının usulsüz yapıldığını ileri süren pay sahipleri iptal davası açabilir. Pay sahibinin vazgeçilemez haklarını ortadan kaldıran veya şirketin temel yapısını bozan kararlar ise batıl olup, butlanın tespiti herhangi bir süreye bağlı olmaksızın istenebilir.

Ortaklıktan Çıkma, Çıkarılma ve Haklı Sebeple Fesih

Limited şirkette ortaklar arasında güven ilişkisinin bozulması, şirketin yönetilemez hale gelmesi gibi durumlarda, her ortak haklı sebeplerin varlığı halinde mahkemeden ortaklıktan çıkmasına izin verilmesini isteyebilir. Esas sözleşmede öngörülmüşse, belirli sebeplerin varlığında ortağın genel kurul kararıyla şirketten çıkarılması da mümkündür. Ayrılan ortağa, payının gerçek değerine karşılık gelen ayrılma akçesi ödenir.

Anonim şirketlerde ise sermayenin en az onda birini temsil eden pay sahipleri, haklı sebeplerin varlığında şirketin feshini isteyebilir. Mahkeme fesih yerine, davacı pay sahiplerine paylarının gerçek değerinin ödenerek şirketten çıkarılmasına veya duruma uygun ve kabul edilebilir başka bir çözüme karar verebilir.

Yönetici Sorumluluğu

Anonim şirketlerde yönetim kurulu üyeleri, limited şirketlerde ise müdürler, kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal etmeleri halinde şirkete, pay sahiplerine ve şirket alacaklılarına karşı verdikleri zarardan sorumludur. Yöneticiler, görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini dürüstlük kuralına uygun şekilde gözetmekle yükümlüdür.

Vergi ve sosyal güvenlik primi gibi kamu borçlarında ise ayrıca kanuni temsilcilerin ve limited şirket ortaklarının şahsi sorumluluğu gündeme gelebilir. Şirketin yönetiminde bulunan veya pay devri yoluyla şirketten ayrılan kişilerin, bu sorumluluğun kapsamını ve süresini bilmesi önemlidir.

Ticari Sözleşmeler ve Alacakların Tahsili

Bayilik, distribütörlük, franchise, tedarik, eser ve hizmet sözleşmeleri gibi ticari sözleşmelerin hazırlanması ve bunlardan doğan uyuşmazlıkların çözümü, şirketlerin günlük hukuki ihtiyaçlarının başında gelir. Ticari sözleşmelerde cezai şart, yetkili mahkeme, uygulanacak hukuk ve tahkim gibi hükümler özenle kurgulanmalıdır.

Çek, bono ve poliçe gibi kambiyo senetlerine dayalı alacaklar için ise kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla hızlı bir icra takibi başlatılabilir. Alacak tahsili süreçleri hakkında ayrıntılı bilgi için İcra ve İflas Hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Haksız Rekabet ve Konkordato

Haksız rekabet, rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen, aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerde aykırı davranış ve uygulamalardır. Rakibin ürünlerini kötüleme, karıştırılma tehlikesi yaratma, iş sırlarını ifşa etme ve müşteri ya da çalışanları sözleşmeyi ihlale yöneltme bu kapsamdadır. Haksız rekabete karşı tespit, men, ref ve tazminat davaları açılabilir.

Konkordato ise borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altında bulunan borçluların, alacaklılarıyla yaptıkları ve mahkemenin onayıyla bağlayıcı hale gelen bir yeniden yapılandırma yoludur. Konkordato talebinde bulunan şirket, geçici ve kesin mühlet süresince icra takiplerine karşı korunur. Başarılı bir konkordato için ön projenin ve finansal tabloların gerçekçi ve denetlenebilir şekilde hazırlanması gerekir.

Şirketler Avukatının Rolü

Şirketler için en verimli hukuki hizmet, uyuşmazlıklar doğmadan önce verilen sürekli danışmanlıktır. Şirket avukatı; kuruluş ve esas sözleşme süreçlerini yönetir, genel kurul ve yönetim kurulu kararlarının hukuka uygunluğunu denetler, ticari sözleşmeleri hazırlar ve inceler, alacakların zamanında ve etkin şekilde tahsilini sağlar.

Büromuz; Bursa'daki aile şirketleri, KOBİ'ler ve sanayi işletmelerine şirket kuruluşu, ortaklık uyuşmazlıkları, ticari sözleşmeler, alacak tahsili ve haksız rekabet davalarında hukuki destek sunmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular