Miras Hukuku

Muris Muvazaası Nedir? Mirastan Mal Kaçırma ve Tapu İptal Davası Rehberi (2026)

Muris muvazaası – mirastan mal kaçırma ve tapu iptal davası rehberi
Son güncelleme: 1 Ekim 2026 · Av. Zeki Kaner · Okuma süresi: yaklaşık 26 dakika
Kısa Cevap

Muris muvazaası, miras bırakanın (murisin) mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla bir taşınmazı gerçekte bağışladığı hâlde tapuda satış gibi göstermesidir. Bu durumda görünürdeki satış muvazaalı olduğu için, gizlenen bağış da tapuda resmî şekilde yapılmadığı için geçersizdir.

Mal kaçırılan mirasçılar, miras bırakanın ölümünden sonra, miras payları oranında tapu iptali ve tescil davası açabilir. Bu dava zamanaşımına tabi değildir; saklı payı olsun olmasın tüm yasal mirasçılar dava açabilir ve muvazaa tanık dâhil her türlü delille ispatlanabilir.

“Babam tüm tarlalarını ağabeyime satmış gösterdi”, “annem vefat etmeden önce evi kardeşime devretmiş, ama hiçbir para ödenmedi”… Miras paylaşımında en sık karşılaşılan bu şikayetlerin hukuktaki karşılığı muris muvazaasıdır. Halk arasında mirastan mal kaçırma olarak bilinen bu durum, miras davalarının önemli bir bölümünü oluşturur.

Bu rehberde; muris muvazaası nedir, hangi durumlarda tapu iptali istenebilir, dava nasıl açılır ve nasıl ispatlanır sorularını Türk Medeni Kanunu, Türk Borçlar Kanunu, Yargıtay’ın 1974 tarihli İnançları Birleştirme Kararı ve 2025 yılında verilen güncel Yargıtay kararları çerçevesinde ele alıyoruz. Miras hukukuna ilişkin genel bilgiler için Miras Hukuku sayfamızı da inceleyebilirsiniz.

Muris Muvazaası Davası – Özet Tablo

Konu Kural
Dava türü Tapu iptali ve tescil (taşınmaz el değiştirmişse tazminat / bedel)
Kim açabilir? Mal kaçırılan tüm yasal mirasçılar; saklı paylı olma şartı yok
Ne zaman açılır? Miras bırakanın ölümünden sonra
Süre Zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi değil
Davalı Taşınmazı devralan kişi; kötü niyetli sonraki malikler
Görevli / yetkili mahkeme Asliye hukuk mahkemesi / taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi
İspat Tanık dâhil her türlü delil
Temel dayanak Yargıtay İBK, 01.04.1974, E. 1974/1, K. 1974/2; TMK m. 706; TBK m. 19, 237
Bu Yazımızdaki Başlıklar
  1. Muris Muvazaası Nedir?
  2. Muris Muvazaasının Unsurları
  3. 1974 Tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı
  4. Muris Muvazaası Davası Kimler Tarafından Açılabilir?
  5. Muris Muvazaası Davası Ne Zaman Açılır? Zamanaşımı Var mı?
  6. Davacı Mirasçı Ne Kadar Pay Alabilir?
  7. Muris Muvazaası Nasıl İspatlanır?
  8. Bakım Karşılığı Devir ve Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi
  9. Vekaletname ile Yapılan Satışlarda Muris Muvazaası
  10. Muris Muvazaası Davası Nasıl Açılır?
  11. Görevli ve Yetkili Mahkeme, Arabuluculuk ve Harç
  12. Taşınmaz Başkasına Satılmışsa Ne Olur?
  13. Muris Muvazaası ile Tenkis Davası Arasındaki Fark
  14. Muris Muvazaası Hangi Mallar İçin Geçerlidir?
  15. Muris Muvazaasında Özel Durumlar
  16. Muris Muvazaası Olmayan Durumlar
  17. Muris Muvazaası Davasında Sık Yapılan Hatalar
  18. Bursa’da Muris Muvazaası Davası
  19. Muris Muvazaası Davasında Avukatın Rolü
  20. Sıkça Sorulan Sorular

Muris Muvazaası Nedir?

“Muris” miras bırakan kişiyi, “muvazaa” ise tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla gerçek iradelerine uymayan, görünüşte bir işlem yapmalarını ifade eder. Muris muvazaası; miras bırakanın, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla, gerçekte bağışlamak istediği bir taşınmazı tapuda satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi bedel karşılığı yapılmış bir işlem olarak göstermesidir.

Muris muvazaasında iki işlem vardır:

  • Görünürdeki işlem (satış): Tapuda yapılan satıştır. Taraflar gerçekte satış yapmak istemediği için bu işlem muvazaalıdır ve TBK’nın 19. maddesi gereğince hüküm doğurmaz.
  • Gizli işlem (bağış): Tarafların gerçek iradesi bağıştır. Ancak taşınmaz bağışının geçerli olması için tapu müdürlüğünde resmî şekilde yapılması gerekir (TMK m. 706, TBK m. 237). Gizli bağış bu şekle uygun yapılmadığından o da geçersizdir.

Sonuç olarak, muris muvazaası ispatlandığında hem görünürdeki satış hem de gizli bağış geçersiz sayılır ve taşınmazın mirasçılar adına miras payları oranında tapuya tescili gerekir.

Muris Muvazaasının Unsurları

Bir tapu devrinin muris muvazaası olarak kabul edilebilmesi için Yargıtay uygulamasında şu unsurların birlikte bulunması aranır:

  1. Görünüşte bedel karşılığı bir işlem: Devir tapuda satış, ölünceye kadar bakma sözleşmesi veya başka bir ivazlı (karşılıklı) işlem olarak yapılmış olmalıdır.
  2. Gerçekte bağış iradesi: Taraflar gerçekte karşılıksız bir kazandırma (bağış) yapmak istemiş olmalıdır; bedel ya hiç ödenmemiş ya da göstermelik kalmıştır.
  3. Mal kaçırma kastı: Miras bırakan, bu işlemi diğer mirasçılarını mirastan yoksun bırakmak veya onların payını azaltmak amacıyla yapmış olmalıdır.
  4. Tapuya kayıtlı taşınmaz: İşlemin konusu kural olarak tapuya kayıtlı bir taşınmaz olmalıdır.
  5. Davacının mirasçı olması: Davayı açan kişi, miras bırakanın yasal mirasçısı olmalı ve mirası reddetmemiş olmalıdır.

Bu unsurlardan özellikle mal kaçırma kastı, muris muvazaası davasının kaderini belirler. Miras bırakan, mallarını mirasçıları arasında adil şekilde paylaştırmak veya gerçek bir ihtiyaç nedeniyle satış yapmak amacıyla hareket etmişse, satış bedeli düşük gösterilmiş olsa bile muris muvazaası kabul edilmeyebilir.

1974 Tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı

Muris muvazaasının temel dayanağı, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun 01.04.1974 tarihli, 1974/1 Esas ve 1974/2 Karar sayılı kararıdır. Bu karar, muris muvazaası davalarına ilişkin bugün hâlâ uygulanan temel ilkeleri belirlemiştir:

  1. Miras bırakanın gerçekte bağışlamak istediği taşınmazını, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla tapuda satış gibi göstermesi hâlinde, gizli bağış resmî şekle uygun yapılmadığından geçersizdir.
  2. Bu geçersizliği, mirastan mal kaçırılan tüm mirasçılar ileri sürebilir; saklı paylı mirasçı olma şartı aranmaz.
  3. Mirasçılar, muris muvazaasına dayanarak tapu iptali ve tescil davası açabilir.
  4. Bu dava, miras bırakanın ölümünden sonra açılabilir ve herhangi bir süreye bağlı değildir.

Yargıtay bu kararı, muris muvazaasına ilişkin tüm davalarda uygulamaya devam etmektedir. Güncel kararlar, 1974 tarihli İBK’nin ilkelerini somut olaylara uygulayarak kriterleri daha da netleştirmiştir.

Muris Muvazaası Davası Kimler Tarafından Açılabilir?

Muris muvazaası davası, miras bırakanın mal kaçırma amacıyla zarara uğrattığı yasal mirasçılar tarafından açılabilir. Bu kişiler genellikle çocuklar ve torunlar (altsoy), sağ kalan eş ve altsoy yoksa anne-baba ile kardeşlerdir.

  • Saklı pay şartı yoktur: Tenkis davasından farklı olarak, muris muvazaası davasını açmak için saklı paylı mirasçı olmak gerekmez. Örneğin saklı payı bulunmayan kardeşler de bu davayı açabilir.
  • Her mirasçı tek başına açabilir: Mirasçılardan her biri, diğer mirasçıların katılımı gerekmeksizin kendi miras payı oranında dava açabilir. Bu, mirasçıların davada zorunlu dava arkadaşı olmadığı anlamına gelir.
  • Mirasçının mirasçıları: Dava açmadan önce ölen mirasçının hakkı, onun mirasçılarına geçer.
  • Mirası reddeden: Mirası reddeden kişi mirasçılık sıfatını kaybettiğinden muris muvazaası davası açamaz.

Muris Muvazaası Davası Ne Zaman Açılır? Zamanaşımı Var mı?

Muris muvazaası davası ancak miras bırakanın ölümünden sonra açılabilir. Miras bırakan hayatta iken mirasçıların bu davayı açma hakkı yoktur; çünkü mirasçılık sıfatı ölümle birlikte doğar. Miras bırakan sağken yaptığı işlemin muvazaalı olduğunu düşünen kişilerin, belgeleri ve tanıkları önceden belirleyerek hazırlık yapması yararlıdır.

Muris muvazaası davası zamanaşımına veya hak düşürücü süreye tabi değildir. Muvazaalı işlem baştan itibaren geçersiz olduğundan, bu geçersizlik her zaman ileri sürülebilir. Ancak yıllar geçtikçe tanıkların ölmesi, belgelerin kaybolması ve taşınmazın üçüncü kişilere devredilmesi gibi nedenlerle ispat zorlaşır; bu nedenle davanın gecikmeden açılması önerilir.

Muris muvazaası nedir: miras bırakanın bağışı tapuda satış gibi göstermesi ve mirasçıların tapu iptali davası
Muris muvazaası: görünürdeki satış ve gizli bağış

Davacı Mirasçı Ne Kadar Pay Alabilir?

Muris muvazaası davasında tapu iptali, taşınmazın tamamı için değil, davacı mirasçının miras payı oranında istenir. Miras payları Türk Medeni Kanunu’nun yasal mirasçılığa ilişkin hükümlerine göre belirlenir. Örneğin miras bırakanın sağ kalan eşi altsoyla birlikte mirasçı olduğunda mirasın dörtte birini alır; kalan dörtte üç çocuklar arasında eşit paylaştırılır.

Örnek Hesaplama

Durum Açıklama
Mirasçılar Sağ kalan eş ve üç çocuk (A, B ve C)
Miras payları Eş 1/4; çocukların her biri (3/4 ÷ 3) = 1/4
Muvazaalı devir Miras bırakan tarlasını, ölümünden önce çocuğu A’ya satış gibi göstererek devretmiştir
Dava B, muris muvazaası davası açar
Sonuç Muvazaa ispatlanırsa tarlanın 1/4 payı A adına olan tapudan iptal edilerek B adına tescil edilir
Diğer mirasçılar Eş ve C de kendi payları için ayrı ayrı veya birlikte dava açabilir

Muris muvazaası davası kazanıldıktan sonra taşınmaz, davalı ile davacı mirasçılar arasında paylı mülkiyet hâline gelir. Paydaşlar taşınmazın kullanımı veya satışı konusunda anlaşamazsa ortaklığın giderilmesi davası gündeme gelir; bu davada 2023 yılından bu yana dava açmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur.

Muris Muvazaası Nasıl İspatlanır?

Muris muvazaası davasında en kritik konu ispattır. Mirasçılar, muvazaalı işlemin tarafı olmadıkları için üçüncü kişi konumundadır; bu nedenle muvazaayı tanık dâhil her türlü delille ispatlayabilirler. Mahkeme, miras bırakanın gerçek amacını tespit etmek için olayın tüm koşullarını birlikte değerlendirir.

Yargıtay’ın Muvazaa Kriterleri

Yargıtay uygulamasında muris muvazaasının varlığı araştırılırken şu ölçütler dikkate alınır:

Kriter Mahkemenin araştırdığı husus
Bedel farkı Tapuda gösterilen satış bedeli ile taşınmazın satış tarihindeki gerçek değeri arasında açık bir fark var mı?
Alıcının ekonomik gücü Taşınmazı alan kişinin satış tarihinde bedeli ödeyebilecek mali gücü var mıydı?
Satış ihtiyacı Miras bırakanın taşınmazı satmasını gerektiren bir ihtiyacı (borç, tedavi, geçim) var mıydı?
Ödemenin izi Bedelin ödendiğine dair banka kaydı, dekont, makbuz var mı? Para nereye gitti?
Aile ilişkileri Miras bırakanın davacı mirasçılarla arası açık mıydı? Belirli bir mirasçıyı kayırma eğilimi var mıydı?
Fiilî kullanım Satıştan sonra taşınmazı kim kullandı? Miras bırakan kullanmaya devam etti mi?
Yerel örf ve adet Yörede taşınmazların belirli mirasçılara (örneğin erkek çocuklara) bırakılması yönünde bir gelenek var mı?
Paylaştırma / denkleştirme amacı Miras bırakan mirasçılar arasında mallarını adil şekilde paylaştırmak mı istedi? Diğer mirasçılara da benzer kazandırmalar yapıldı mı?

Bu kriterlerin hiçbiri tek başına belirleyici değildir; mahkeme hepsini birlikte değerlendirir. Örneğin satış bedelinin düşük gösterilmesi, tapu harcından tasarruf amacıyla da yapılmış olabilir. Önemli olan, miras bırakanın mirasçılardan mal kaçırma kastının ortaya konulmasıdır.

Muris Muvazaası Davasında Kullanılan Deliller

  • Tapu kayıtları ve satış akit tabloları (satış tarihi, gösterilen bedel, taraflar),
  • Taşınmazın satış tarihindeki gerçek değerini gösteren emsal satışlar, emlak vergi değeri ve bilirkişi raporu,
  • Alıcının satış tarihindeki gelir durumunu gösteren SGK kayıtları, vergi kayıtları ve banka hesap hareketleri,
  • Miras bırakanın banka hesapları; satış bedelinin hesaba girip girmediği, paranın nereye harcandığı,
  • Miras bırakanın sağlık durumu ve satış tarihindeki ihtiyaçlarına ilişkin belgeler,
  • Aile ilişkilerini, miras bırakanın beyanlarını ve yöredeki örf ve adetleri bilen tanıkların beyanları,
  • Miras bırakanın diğer mirasçılara sağlığında yaptığı kazandırmalara ilişkin belgeler (paylaştırma amacının araştırılması için).

Davalı Mirasçının Sık Başvurduğu Savunmalar

Taşınmazı devralan davalı, muris muvazaası iddiasına karşı genellikle şu savunmalara başvurur: Bedelin gerçekten ödendiği, miras bırakana yıllarca bakıldığı ve devrin bu bakımın karşılığı olduğu, miras bırakanın tüm mirasçılarına benzer kazandırmalar yaparak mallarını paylaştırdığı, satışın borç veya tedavi gibi haklı bir nedene dayandığı ya da bedelin yalnızca tapu harcından tasarruf amacıyla düşük gösterildiği. Mahkeme, bu savunmaları da delillerle birlikte değerlendirir; bedelin ödendiğini ileri süren davalının bu iddiasını somut delillerle desteklemesi beklenir.

⚖ Yargıtay: Kızlardan Mal Kaçırmak Amacıyla Oğula ve Geline Yapılan Devir Muvazaalıdır

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2024/5336, K. 2025/4948, T. 05.11.2025

Babalarının ölümünden sonra kızları, babanın taşınmazlarını oğlu ve gelinine devrettiğini ve bu devirlerin gerçekte bağış olduğunu ileri sürerek tapu iptali ve tescil davası açmıştır. Yargılamada murisin temlik ettiği taşınmazlar yönünden makul karşılanabilecek bir satış nedeni bulunmadığı ve murisin dava konusu taşınmazları diğer mirasçıları olan kızlarından mal kaçırmak kastıyla devrettiği tespit edilmiştir. Yargıtay, 1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararına atıfla somut olayda muris muvazaasının gerçekleştiğini kabul ederek kararı onamıştır.

Mirasçı için anlamı: Murisin satış yapmasını gerektiren makul bir neden ortaya konulamıyorsa ve devir belirli mirasçılara yapılmışsa, mal kaçırma kastı kabul edilebilir.

Bakım Karşılığı Devir ve Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi

Uygulamada sıkça karşılaşılan bir savunma, taşınmazın miras bırakana yıllarca bakılmasının karşılığı olarak devredildiğidir. Yargıtay’a göre satış bedelinin mutlaka para olması gerekmez; belirli bir hizmet, bakım veya emek de bedel (ivaz) kabul edilebilir. Ancak her bakım veya yardım, taşınmaz devrinin karşılığı sayılmaz.

⚖ Yargıtay HGK: Olağan Evlat Bakımı Taşınmaz Devrinin Karşılığı Sayılmaz

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/1218, K. 2021/688, T. 03.06.2021

Hukuk Genel Kurulu, bedelin mutlaka para olmasının şart olmadığını, belirli bir hizmet, bakım veya emeğin de bedel olarak kabul edilebileceğini belirtmiştir. Ancak bu ilkeden her türlü bakım veya hizmetin bedel sayılacağı sonucu çıkarılmamalıdır; çünkü evladın imkânı ölçüsünde anne ve babasına bakıp yardım etmesi ahlaki bir görevdir. Olağan bakımın ötesinde, özel ihtimam gerektiren bakım hâllerinde yapılan bakım ivaz olarak değerlendirilebilir. Somut olayda davalının satış bedelini ödediği savunması kanıtlanamadığından devrin mirasçılardan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğu kabul edilmiştir.

Mirasçı için anlamı: “Babama ben baktım” savunması tek başına yeterli değildir; bakımın olağan evlat yükümlülüğünü aşan özel bir emek gerektirip gerektirmediği araştırılır.

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi de muris muvazaasına konu olabilir. Bu sözleşme resmî şekilde yapılmış olsa bile, taraflar gerçekte bakım ilişkisi kurmayı değil, taşınmazı bağışlamayı amaçlamışsa muvazaa iddiası ileri sürülebilir. Mahkeme; bakımın gerçekten yapılıp yapılmadığını, bakım borçlusunun miras bırakanla birlikte yaşayıp yaşamadığını ve miras bırakanın bakıma ihtiyacı olup olmadığını araştırır.

Vekaletname ile Yapılan Satışlarda Muris Muvazaası

Miras bırakanın verdiği vekaletname kullanılarak taşınmazın bir mirasçıya veya onun yakınına satılması da uygulamada sık karşılaşılan bir durumdur. Bu hâllerde vekilin, vekaleti miras bırakanın gerçek iradesine uygun kullanıp kullanmadığı ve satış bedelinin miras bırakana gerçekten ödenip ödenmediği belirleyici önem taşır.

⚖ Yargıtay: Vekil Aracılığıyla Yapılan Satışta Bedelin Murise Ödenip Ödenmediği Araştırılmalıdır

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2024/1517, K. 2025/2584, T. 15.05.2025

Miras bırakanın torunu aracılığıyla verdiği vekaletnameyle taşınmazların satıldığı olayda mirasçılar, devrin kendilerinden mal kaçırmak amacıyla yapıldığını ileri sürmüştür. Yargıtay, murisin davacılardan paylarını kaçırmak amacıyla taşınmazları devredip devretmediğinin değerlendirilmesi gerektiğini, bu kapsamda taşınmazların rayiç bedellerinin murise ödenip ödenmediğinin açıklığa kavuşturulması gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.

Mirasçı için anlamı: Satış vekil aracılığıyla yapılmışsa, paranın gerçekten miras bırakanın hesabına geçip geçmediği mutlaka araştırılmalıdır.

Muris Muvazaası Davası Nasıl Açılır?

  1. Mirasçılık belgesinin alınması: Noterden veya sulh hukuk mahkemesinden mirasçılık belgesi (veraset ilamı) alınır.
  2. Tapu kayıtlarının incelenmesi: Miras bırakanın geçmişte sahip olduğu taşınmazların tapu kayıtları ve satış akit tabloları tapu müdürlüğünden istenir. Satış tarihi, gösterilen bedel ve alıcı bu belgelerden tespit edilir.
  3. Delillerin toplanması: Banka hesap hareketleri, alıcının o tarihteki gelir durumu, taşınmazın satış tarihindeki değeri, tanıkların belirlenmesi.
  4. Dava dilekçesi: Görevli ve yetkili asliye hukuk mahkemesinde, miras payı oranında tapu iptali ve tescil talebiyle dava açılır. Taşınmaz üçüncü kişilere devredilmişse terditli olarak tazminat da talep edilir.
  5. İhtiyati tedbir: Davalının yargılama sürerken taşınmazı başkasına devretmesini önlemek için tapu kaydına ihtiyati tedbir şerhi konulması talep edilir.
  6. Keşif ve bilirkişi: Mahkeme, taşınmazın satış tarihindeki değerini tespit etmek için keşif yapar ve bilirkişi raporu alır.
  7. Karar ve kanun yolları: Karara karşı istinaf ve temyiz yollarına başvurulabilir.
Muris muvazaası davası nasıl açılır: mirasçılık belgesi, tapu kayıtları, ihtiyati tedbir, keşif, karar
Muris muvazaası davasının adımları

Dikkat: Davanın açılmasından sonra davalının taşınmazı iyi niyetli bir üçüncü kişiye satması, tapu iptalini imkânsız hâle getirebilir. Bu nedenle dava açılırken ihtiyati tedbir talep edilmesi büyük önem taşır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme, Arabuluculuk ve Harç

  • Görevli mahkeme: Muris muvazaası davalarında görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir.
  • Yetkili mahkeme: Tapu iptali ve tescil davası taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin olduğundan, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 12. maddesi gereğince taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. Farklı yerlerdeki taşınmazlar için ayrı ayrı dava açılması gerekebilir.
  • Arabuluculuk: Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davaları için kanunda dava şartı olarak arabuluculuk öngörülmemiştir; dava doğrudan açılabilir.
  • Harç ve masraflar: Dava, taşınmazın değeri üzerinden nispi harca tabidir. Bunun yanında keşif, bilirkişi ve tebligat giderleri için gider avansı yatırılır. Taşınmaz değerinin dava açılırken tam bilinmediği durumlarda keşif sonrası harç tamamlatılır.

Taşınmaz Başkasına Satılmışsa Ne Olur?

Muvazaalı işlemle taşınmazı devralan kişi, taşınmazı daha sonra bir başkasına satmış olabilir. Bu durumda sonuç, son malikin iyi niyetli olup olmamasına göre değişir:

  • Kötü niyetli sonraki malik: Muvazaayı bilen veya bilmesi gereken kişiye yapılan devirlerde (örneğin davalının eşine veya çocuğuna yapılan devir), sonraki malik de davaya dâhil edilerek tapu iptali istenebilir.
  • İyi niyetli üçüncü kişi: TMK’nın 1023. maddesi gereğince tapu siciline güvenerek iyi niyetle taşınmaz edinen üçüncü kişinin kazanımı korunur. Bu durumda tapu iptali istenemez; ancak muvazaalı işlemle taşınmazı ilk devralan kişiden, davacının payına düşen taşınmaz değeri tazminat olarak istenebilir.

Muris Muvazaası ile Tenkis Davası Arasındaki Fark

Muris muvazaası ve tenkis davası sık sık karıştırılır. İki dava da miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalara karşı mirasçıları korur; ancak dayanakları, şartları ve sonuçları farklıdır:

Muris muvazaası Tenkis davası
Konu Satış gibi gösterilen gizli bağış (muvazaalı işlem) Açıkça yapılmış bağış, vasiyet veya diğer kazandırmalar
İşlemin geçerliliği İşlem geçersizdir İşlem geçerlidir, ancak saklı payı zedeleyen kısmı indirilir
Kim açabilir? Tüm yasal mirasçılar Yalnızca saklı paylı mirasçılar (altsoy, ana-baba, eş)
Süre Süreye tabi değil Öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlde mirasın açılmasından itibaren 10 yıl (TMK m. 571)
Sonuç Miras payı oranında tapu iptali ve tescil Saklı payı tamamlayacak oranda indirim (tenkis)
Dayanak 1974 tarihli İBK, TMK m. 706, TBK m. 19, 237 TMK m. 560 – 571

Uygulamada muris muvazaası davası asıl talep, tenkis ise terditli (kademeli) talep olarak birlikte açılabilir. Böylece muvazaa ispatlanamazsa, mahkeme tenkis koşullarının bulunup bulunmadığını inceleyebilir. Ancak terditli tenkis talebinin de TMK’nın 571. maddesindeki süreler içinde ileri sürülmesi gerektiği unutulmamalıdır.

Muris muvazaası ve tenkis davası arasındaki fark: kim açabilir, süre, sonuç
Muris muvazaası ile tenkis davası arasındaki temel farklar

Muris Muvazaası Hangi Mallar İçin Geçerlidir?

1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı, tapuya kayıtlı taşınmazların satış görünümlü bağışına ilişkindir. Bu nedenle muris muvazaası davasının asıl uygulama alanı tapulu taşınmazlardır: ev, daire, arsa, tarla, bağ-bahçe ve iş yerleri.

Para, banka mevduatı, hisse senedi ve benzeri taşınır mal varlığı değerlerinin mirasçılardan kaçırılması iddiasında ise uygulama farklılık gösterir. Bu tür kazandırmalarda çoğu zaman tenkis veya mirasta denkleştirme (iade) yolları gündeme gelir; somut olayın niteliğine göre hangi yolun izleneceğinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Muris Muvazaasında Özel Durumlar

Mirasçı Olmayan Kişilere Yapılan Devirler

Muris muvazaası yalnızca mirasçılardan birine yapılan devirlerde değil, mirasçı olmayan kişilere yapılan devirlerde de söz konusu olabilir. Uygulamada miras bırakanın taşınmazı doğrudan oğluna değil, gelinine, damadına, torununa veya güvendiği bir yakınına satış gibi göstererek devrettiği sıkça görülür. Bu durumda da mal kaçırma kastı ispatlanırsa tapu iptali istenebilir; çünkü belirleyici olan alıcının kimliği değil, miras bırakanın diğer mirasçılardan mal kaçırma amacıdır.

Sağ Kalan Eşe Yapılan Devirler

Miras bırakanın, özellikle ikinci evliliklerde, eşine taşınmaz devretmesi de muris muvazaası davalarına sık konu olur. Eşin gelir durumu, evlilik süresi, eşin ev hayatına ve mal varlığının edinilmesine katkısı ile mal rejimi tasfiyesinden doğan alacakları birlikte değerlendirilir. Eşin katılma alacağı veya katkı payı bulunan durumlarda, devrin bu alacağın karşılığı olup olmadığı da araştırılır.

Birden Fazla Taşınmaz ve Kısmi Muvazaa

Miras bırakan birden fazla taşınmazı farklı tarihlerde farklı kişilere devretmiş olabilir. Bu durumda her devir ayrı ayrı değerlendirilir; bazı devirlerin muvazaalı, bazılarının gerçek satış olduğu sonucuna varılabilir. Taşınmazlar farklı yerlerdeyse, HMK’nın 12. maddesindeki kesin yetki kuralı nedeniyle her taşınmaz için bulunduğu yer mahkemesinde dava açılması gerekebilir.

Davalının da Mirasçı Olması

Taşınmazı devralan kişi de miras bırakanın mirasçısıysa, muris muvazaası kabul edildiğinde taşınmazın tamamı değil, yalnızca davacı mirasçının miras payı oranındaki kısmı iptal edilerek davacı adına tescil edilir. Davalı mirasçı, kendi miras payı oranındaki kısmı korur.

Muris Muvazaası Olmayan Durumlar

Her tapu devri muris muvazaası değildir. Mahkemeler aşağıdaki durumlarda kural olarak muvazaa iddiasını kabul etmez:

  • Gerçek satış: Taşınmaz gerçek değerine yakın bir bedelle satılmış ve bedel miras bırakana ödenmişse,
  • Açık bağış: Miras bırakan taşınmazı tapuda açıkça bağış (hibe) olarak devretmişse (bu durumda tenkis yolu gündeme gelir),
  • Paylaştırma amacı: Miras bırakan sağlığında mallarını tüm mirasçıları arasında adil şekilde paylaştırmışsa (denkleştirme amacı),
  • Gerçek bakım karşılığı: Devir, olağan evlat bakımını aşan gerçek bir bakım veya emeğin karşılığı olarak yapılmışsa,
  • Haklı bir satış nedeni: Miras bırakanın borç, tedavi veya geçim gibi gerçek bir satış ihtiyacı varsa.

Muris Muvazaası Davasında Sık Yapılan Hatalar

  1. Miras bırakan hayattayken dava açmaya çalışmak.
  2. Taşınmazın bulunduğu yer dışındaki bir mahkemede dava açmak.
  3. Dava açarken ihtiyati tedbir talep etmemek ve taşınmazın üçüncü kişilere devredilmesine imkân tanımak.
  4. Muvazaa ve tenkis taleplerini karıştırmak; tenkis süresini kaçırmak.
  5. Taşınmazın satış tarihindeki değerini ve alıcının ekonomik durumunu gösteren delilleri toplamamak.
  6. Tanıkları önceden belirlememek; olayları bilen yaşlı tanıkların beyanlarını zamanında sağlamamak.
  7. Davalıları eksik göstermek (kötü niyetli sonraki malikleri davaya dâhil etmemek).

Bursa’da Muris Muvazaası Davası

Bursa’da bulunan bir taşınmaz hakkında muris muvazaası davası, taşınmazın bulunduğu yere göre Bursa asliye hukuk mahkemelerinde veya İnegöl, Gemlik, Mustafakemalpaşa gibi kendi adliyesi bulunan ilçelerde o ilçenin asliye hukuk mahkemelerinde açılır. Tapu kayıtları ve satış akit tabloları, taşınmazın bağlı olduğu tapu müdürlüğünden temin edilir.

Bursa’nın kırsal ilçelerinde tarım arazilerinin, merkez ilçelerde ise konut ve iş yerlerinin belirli mirasçılara satış gibi gösterilerek devredilmesi, muris muvazaası davalarının önemli bir bölümünü oluşturur. Yerel örf ve adetlerin de değerlendirildiği bu davalarda, yöreyi ve aile ilişkilerini bilen tanıkların beyanları büyük önem taşır.

Muris Muvazaası Davasında Avukatın Rolü

Muris muvazaası davasında avukat; tapu kayıtlarının ve satış akit tablolarının incelenmesiyle devrin muvazaalı olup olmadığına ilişkin ön değerlendirme yapar, muvazaa ile tenkis taleplerinin doğru kurgulanmasını sağlar, yetkili mahkemeyi belirler, ihtiyati tedbir talebini hazırlar, delil ve tanık stratejisini oluşturur, keşif ve bilirkişi incelemelerini takip eder.

Kanunen avukat tutma zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak muris muvazaası davalarının ispat ağırlıklı yapısı, tenkis süreleri ve kesin yetki kuralları göz önünde bulundurulduğunda, sürecin başında hukuki destek alınması hak kayıplarının önlenmesine yardımcı olur. Büromuzun miras uyuşmazlıklarındaki çalışma alanı hakkında bilgi için Miras Hukuku sayfasına göz atabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Muris muvazaası nedir?

Muris muvazaası, miras bırakanın mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla gerçekte bağışladığı bir taşınmazı tapuda satış gibi göstermesidir. Görünürdeki satış muvazaalı, gizli bağış ise resmî şekle uygun yapılmadığı için geçersizdir.

Muris muvazaası davası ne zaman açılır?

Muris muvazaası davası, miras bırakanın ölümünden sonra açılabilir. Miras bırakan hayattayken mirasçıların bu davayı açma hakkı yoktur.

Muris muvazaası davasında zamanaşımı var mı?

Hayır. Muris muvazaası davası zamanaşımına veya hak düşürücü süreye tabi değildir. Ancak ispatın zorlaşmaması ve taşınmazın üçüncü kişilere devredilmemesi için davanın gecikmeden açılması önerilir.

Muris muvazaası davasını kimler açabilir?

Mal kaçırılan tüm yasal mirasçılar bu davayı açabilir. Saklı paylı mirasçı olma şartı yoktur; her mirasçı kendi miras payı oranında tek başına dava açabilir.

Muris muvazaası nasıl ispatlanır?

Mirasçılar muvazaayı tanık dâhil her türlü delille ispatlayabilir. Mahkeme; satış bedeli ile gerçek değer arasındaki farkı, alıcının ekonomik gücünü, miras bırakanın satış ihtiyacını, bedelin ödendiğine dair belgeleri ve aile ilişkilerini birlikte değerlendirir.

Muris muvazaası davası hangi mahkemede açılır?

Dava, taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde açılır. Bu yetki kesin yetkidir; başka bir yerde açılan dava yetkisizlik nedeniyle reddedilir.

Muris muvazaası davası ne kadar sürer?

Süre; keşif ve bilirkişi incelemesine, tanık sayısına, davalı sayısına ve kanun yollarına göre değişir. Bu davalar ispat ağırlıklı olduğundan genellikle uzun soluklu davalardır.

Muris muvazaası davasında arabuluculuk zorunlu mu?

Hayır. Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davaları için dava şartı olarak arabuluculuk öngörülmemiştir; dava doğrudan mahkemede açılabilir.

Taşınmaz başkasına satılmışsa ne olur?

Sonraki malik kötü niyetliyse ona karşı da tapu iptali istenebilir. Tapu siciline güvenerek iyi niyetle taşınmaz edinen üçüncü kişinin kazanımı ise korunur; bu durumda ilk devralandan tazminat talep edilir.

Muris muvazaası ile tenkis davası arasındaki fark nedir?

Muris muvazaası satış gibi gösterilen gizli bağışı konu alır, işlemi geçersiz kılar, tüm mirasçılar açabilir ve süreye tabi değildir. Tenkis ise açık bağış ve vasiyetleri konu alır, yalnızca saklı paylı mirasçılar açabilir ve 1 yıl / 10 yıllık sürelere tabidir.

Babam evi kardeşime bağışladı, dava açabilir miyim?

Devir tapuda açıkça bağış olarak yapılmışsa muris muvazaası değil, saklı payınız zedelenmişse tenkis davası gündeme gelir. Devir satış gibi gösterilmişse muris muvazaası davası açılabilir.

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi muris muvazaası olabilir mi?

Evet. Taraflar gerçekte bakım ilişkisi kurmayı değil taşınmazı bağışlamayı amaçlamışsa, ölünceye kadar bakma sözleşmesi de muris muvazaasına konu olabilir. Bakımın gerçekten yapılıp yapılmadığı ve miras bırakanın bakıma ihtiyacı olup olmadığı araştırılır.

Muris muvazaası davası masrafları nelerdir?

Dava, taşınmazın değeri üzerinden nispi harca tabidir. Ayrıca keşif, bilirkişi ve tebligat giderleri için gider avansı yatırılır. Mali durumu yetersiz olanlar adli yardım talep edebilir.

Bursa’da muris muvazaası davası nerede açılır?

Taşınmaz Bursa merkez ilçelerindeyse Bursa asliye hukuk mahkemelerinde; İnegöl, Gemlik gibi kendi adliyesi bulunan ilçelerdeyse o ilçenin asliye hukuk mahkemesinde açılır.

Yazar Hakkında

Av. Zeki Kaner – İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. Bursa Osmangazi’deki bürosunda ceza, kira, aile, miras, iş ve icra hukuku başta olmak üzere çeşitli alanlarda avukatlık faaliyetini sürdürmektedir.

Avukat’a Sor

Miras bırakanın sağlığında yaptığı bir tapu devrinin mirastan mal kaçırma amaçlı olduğunu mu düşünüyorsunuz? Delillerin zamanla kaybolabileceğini ve taşınmazın üçüncü kişilere devredilebileceğini göz önünde bulundurarak, izlemeniz gereken yol için Bursa’daki büromuza danışabilirsiniz.

Av. Zeki Kaner
Çiftehavuzlar Mah. Çelebi Mehmet Bulvarı No:169 D Blok Kat:5 Daire:19, Osmangazi / Bursa
Telefon: 0555 506 01 16
Çalışma saatleri: Hafta içi 09:00 – 18:00 (randevu ile)

Danışmanlık ücretlidir.

Kaynakça

  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 506, 560 – 571, 706, 1023
  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 19, 237, 611 vd.
  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 12
  • Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, E. 1974/1, K. 1974/2, T. 01.04.1974
  • Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/1218, K. 2021/688, T. 03.06.2021
  • Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2024/5336, K. 2025/4948, T. 05.11.2025
  • Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2024/1517, K. 2025/2584, T. 15.05.2025

Yasal Uyarı: Bu makaledeki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki görüş niteliğinde değildir. Her somut olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, işlem yapmadan önce bir avukattan hukuki destek alınması önerilir. Mevzuat ve içtihattaki değişiklikler nedeniyle bilgilerin güncelliği ayrıca kontrol edilmelidir.



Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir