Gayrimenkul ve İnşaat Hukuku

Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi: Uyuşmazlıklar, Haklar ve Davalar Rehberi (2026)

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyuşmazlıkları rehberi
Son güncelleme: 1 Ekim 2026 · Av. Zeki Kaner · Okuma süresi: yaklaşık 28 dakika
Kısa Cevap

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi, arsa sahibinin arsasının bir kısmını yükleniciye (müteahhide) devretmeyi, yüklenicinin de bu arsa üzerine bina yaparak bağımsız bölümlerin bir kısmını arsa sahibine teslim etmeyi üstlendiği sözleşmedir. Sözleşme, geçerli olması için noterde düzenleme şeklinde yapılmalıdır.

Yüklenici inşaatı geciktirirse arsa sahibi; ifa ile birlikte gecikme tazminatı (çoğunlukla kira kaybı) isteyebilir ya da koşulları varsa sözleşmeden dönebilir. Cezai şart istenecekse daireler teslim alınırken ihtirazi kayıt konulmalıdır. Uyuşmazlıklar kural olarak asliye hukuk mahkemesinde görülür; yapı ayıpları için teslimden itibaren 5 yıllık süre vardır.

Türkiye’de konut üretiminin önemli bir kısmı, arsa sahibi ile müteahhit arasında yapılan kat karşılığı inşaat sözleşmeleriyle gerçekleşir. Doğru kurulan bir sözleşme iki taraf için de kazançlıyken; teslim süresinin aşılması, yarım kalan inşaatlar, eksik ve ayıplı imalatlar ya da müteahhidin daireleri üçüncü kişilere satması, arsa sahipleri için yıllarca sürebilen uyuşmazlıklara dönüşebilir.

Bu rehberde arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin kurulmasından sona ermesine kadar tüm aşamaları; Türk Borçlar Kanunu (TBK), Türk Medeni Kanunu (TMK) ve Yargıtay’ın 2025 tarihli içtihadı birleştirme kararı ile 2025-2026 yıllarında verilen güncel kararlar çerçevesinde ele alıyoruz. Taşınmaz uyuşmazlıklarına ilişkin genel çerçeve için Gayrimenkul ve İnşaat Hukuku rehberimize de göz atabilirsiniz.

Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi – Özet Tablo

Konu Kural
Şekil Noterde düzenleme şeklinde; adi yazılı sözleşme kural olarak geçersiz
Yüklenici gecikirse İfa + gecikme tazminatı (kira kaybı) veya sözleşmeden dönme (TBK m. 123-125, 473)
Cezai şart Teslim alınırken ihtirazi kayıt konulmazsa istenemez (TBK m. 179)
Fesih türü İnşaat düşük seviyede ise geriye etkili, büyük ölçüde tamamlanmışsa ileriye etkili
Ayıplı imalat Teslimden itibaren 5 yıl; ağır kusur veya hilede 20 yıl (TBK m. 478)
Diğer alacaklar Genel zamanaşımı 10 yıl (TBK m. 146)
Görevli mahkeme Asliye hukuk; iki taraf tacir ve ticari iş ise asliye ticaret (arabuluculuk zorunlu)
Üçüncü kişiler Yükleniciden tapuya güvenerek iyi niyetle daire alan korunur (İBBGK 2025)

Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi Nedir?

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi (uygulamada kat karşılığı inşaat sözleşmesi de denir); arsa sahibinin, arsasının sözleşmede belirlenen paylarını yükleniciye devretmeyi, yüklenicinin ise arsa üzerinde bina inşa ederek kararlaştırılan bağımsız bölümleri arsa sahibine teslim etmeyi üstlendiği sözleşmedir. Yüklenici, inşaat bedelini parayla değil, kendisine devredilen arsa payları ve bu paylara karşılık gelen bağımsız bölümlerle alır.

Bu sözleşme kanunda ayrıca düzenlenmemiştir; Yargıtay uygulamasında eser sözleşmesi ile taşınmaz satış vaadi sözleşmesinin birleştiği karma (çift tipli) bir sözleşme olarak kabul edilir. Bu nedenle inşaatın yapılmasına ilişkin konularda eser sözleşmesi hükümleri (TBK m. 470 vd.), arsa payının devrine ilişkin konularda ise taşınmaz satışına ilişkin hükümler uygulanır.

Tarafların Temel Borçları

Yüklenicinin (müteahhidin) borçları Arsa sahibinin borçları
Binayı projeye, ruhsata ve sözleşmeye uygun inşa etmek Arsayı inşaata elverişli şekilde teslim etmek
Kararlaştırılan sürede bitirip bağımsız bölümleri teslim etmek Kararlaştırılan arsa paylarını yükleniciye devretmek
Özen ve sadakat borcu; ehil personel ve uygun malzeme kullanmak Ruhsat ve izinler için gerekli belge ve vekaletleri vermek
Sözleşmede üstlenmişse ruhsat, iskân ve abonelik işlemlerini yapmak İnşaatı engelleyecek davranışlardan kaçınmak
Sözleşmede kararlaştırılan nakit farkı veya kira yardımını ödemek Sözleşmede üstlendiği diğer edimleri (bedel farkı, ortak gider vb.) yerine getirmek

Sözleşmenin Şekli: Noterde Düzenleme Şartı

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi, taşınmaz mülkiyetinin devri borcunu içerdiğinden resmî şekle tabidir (TMK m. 706, TBK m. 237). Uygulamada bu sözleşmenin noterde düzenleme şeklinde yapılması gerekir. Adi yazılı sözleşmeler veya noterde yalnızca imzası onaylanmış (onaylama şeklinde) sözleşmeler kural olarak geçersizdir.

Şekle aykırılık, kural olarak hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınır. Ancak Yargıtay uygulamasında önemli bir istisna kabul edilmektedir: Taraflar şekle aykırı sözleşmeye rağmen edimlerini büyük ölçüde ifa etmişse (örneğin bina büyük oranda tamamlanmış, tapu devirleri yapılmışsa), şekle aykırılığın ileri sürülmesi TMK’nın 2. maddesi anlamında hakkın kötüye kullanılması sayılabilir. Hâkim, bu durumu kendiliğinden araştırmak zorundadır.

Dikkat: Şekil eksikliği, çoğu zaman uyuşmazlık çıktığında taraflardan birinin sözleşmeden kurtulmak için başvurduğu bir savunmaya dönüşür. Sözleşmenin baştan noterde düzenleme şeklinde yapılması, bu riski tamamen ortadan kaldırır.

Paylı Mülkiyette Tüm Paydaşların Katılımı

Arsa birden fazla kişiye aitse, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin kural olarak tüm paydaşlarla yapılması gerekir. Bazı paydaşların sözleşmeye katılmaması, inşaatın başlamasını ve ruhsat alınmasını engeller. Bu kuralın önemli bir istisnası, 6306 sayılı Kanun kapsamındaki riskli yapılardır; kentsel dönüşüm uygulamalarında karar, maliklerin hisseleri oranında salt çoğunluğuyla alınabilmektedir.

Sözleşmede Mutlaka Bulunması Gereken Hükümler

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyuşmazlıklarının büyük bölümü, sözleşmenin eksik veya belirsiz hazırlanmasından kaynaklanır. Sözleşmede şu konuların açıkça düzenlenmesi önerilir:

  1. Paylaşım oranı ve dağıtım: Arsa sahibine ve yükleniciye kalacak bağımsız bölümlerin kat planı üzerinde tek tek belirlenmesi.
  2. Süre: İnşaata başlama ve teslim tarihlerinin somut olarak (örneğin “yapı ruhsatı tarihinden itibaren 24 ay”) belirlenmesi.
  3. Gecikme tazminatı ve cezai şart: Her geciken ay için ödenecek tutarın veya hesaplama yönteminin açıkça yazılması.
  4. Kademeli tapu devri: Arsa paylarının yükleniciye inşaatın tamamlanma seviyesine göre (örneğin kaba inşaat, ince inşaat, iskân) aşamalı olarak devredilmesi.
  5. Teminat: Yüklenicinin edimlerini güvence altına alan teminat mektubu, ipotek veya bağımsız bölüm rehni.
  6. Malzeme ve teknik şartname: Kullanılacak malzemenin marka, kalite ve standartlarının ekte belirtilmesi.
  7. Kira yardımı: İnşaat süresince arsa sahiplerine ödenecek kira yardımının tutarı ve süresi.
  8. Ruhsat, iskân ve masraflar: Ruhsat, yapı denetim, iskân, abonelik, vergi ve harç masraflarının kime ait olduğu.
  9. Sözleşmenin devri: Yüklenicinin sözleşmeyi arsa sahibinin yazılı onayı olmadan başkasına devredemeyeceği.
  10. Uyuşmazlık çözümü: Arabuluculuk, bilirkişi veya tahkim gibi yöntemler.
Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi kontrol listesi: şekil, süre, cezai şart, kademeli tapu devri, teminat
Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzalanmadan önce kontrol listesi

Müteahhit Gecikirse: Yüklenicinin Temerrüdü

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyuşmazlıklarının en yaygını, yüklenicinin inşaatı sözleşmede kararlaştırılan sürede tamamlamamasıdır. TBK’nın 473. maddesine göre yüklenici işe zamanında başlamaz, sözleşme hükümlerine aykırı olarak işi geciktirir veya işi kararlaştırılan zamanda bitiremeyecek kadar geride kalırsa, arsa sahibi teslim gününü beklemeden sözleşmeden dönebilir.

Yüklenicinin temerrüdü hâlinde arsa sahibi, TBK’nın 123-125. maddeleri uyarınca gerekiyorsa yükleniciye uygun bir süre verdikten sonra şu seçimlik haklardan birini kullanabilir:

Seçimlik hak Sonucu
İfa + gecikme tazminatı İnşaatın tamamlanmasını beklemek ve gecikilen süre için uğranılan zararı (çoğunlukla kira kaybı) istemek
İfadan vazgeçip olumlu zarar Bağımsız bölümlerin değerini ve ifa edilmemesinden doğan zararı tazminat olarak istemek
Sözleşmeden dönme + olumsuz zarar Sözleşmeyi sona erdirip devredilen payların iadesini ve sözleşmenin geçersizliğinden doğan zararı istemek

Gecikme Tazminatı (Kira Kaybı) Nasıl Hesaplanır?

Yargıtay uygulamasında gecikme tazminatı, kural olarak arsa sahibine düşen bağımsız bölümlerin sözleşmede kararlaştırılan teslim tarihinden fiilî teslim tarihine kadar geçen süredeki emsal kira bedeli üzerinden hesaplanır. Kira değeri bilirkişi tarafından, bağımsız bölümlerin nitelikleri ve emsal kiralar dikkate alınarak belirlenir. Arsa sahibinin kusuru, mücbir sebepler (doğal afet, salgın, resmî makamların inşaatı durdurması gibi) ve ruhsat gecikmesinde idarenin payı, gecikme süresinin hesabında dikkate alınır.

Cezai Şart ve İhtirazi Kayıt

Sözleşmede gecikilen her gün veya ay için belirli bir ceza kararlaştırılmışsa, bu ceza “ifaya ekli cezai şart” niteliğindedir. TBK’nın 179. maddesi uyarınca arsa sahibi, hakkından açıkça feragat etmedikçe veya ifayı çekince ileri sürmeksizin kabul etmedikçe asıl borçla birlikte cezanın ödenmesini de isteyebilir. Bu nedenle daireler teslim alınırken teslim tutanağına veya noter ihtarnamesine “cezai şart hakkımı saklı tutuyorum” şeklinde bir ihtirazi kayıt konulması büyük önem taşır.

⚖ Yargıtay: İhtirazi Kayıt Konulmadan Teslim Alınırsa Cezai Şart İstenemez

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2024/2452, K. 2025/1585, T. 21.04.2025

Arsa sahibi, inşaatın eksik ve ayıplı yapıldığını ve zamanında teslim edilmediğini ileri sürerek gecikme tazminatı, cezai şart ve eksik işler bedeli talep etmiştir. Sözleşmeye göre inşaat süresi yapı ruhsatı tarihinden itibaren 14 aydır. Yargıtay, ifaya ekli cezai şartın asıl borçla birlikte istenebilmesi için alacaklının ifayı kabul ederken ihtirazi kayıt ileri sürmesi gerektiğini hatırlatmış; dosyada teslim sırasında ihtirazi kayıt bulunmadığı hâlde cezai şarta hükmedilmesini hatalı bularak kararı bu yönden bozmuştur.

Arsa sahibi için anlamı: Daireleri teslim alırken cezai şart hakkınızı yazılı olarak saklı tutmazsanız, sözleşmedeki cezayı kaybedebilirsiniz. Gecikme tazminatı (kira kaybı) talebi için ise ihtirazi kayıt şartı aranmaz.

Sözleşmenin Feshi: Geriye Etkili ve İleriye Etkili Fesih

Yüklenicinin temerrüdü veya sözleşmeye aykırılığı nedeniyle arsa sahibi sözleşmeyi sona erdirmek istediğinde, fesihin geriye etkili mi yoksa ileriye etkili mi olacağı uyuşmazlığın en kritik sorusudur. Yargıtay uygulamasında bu ayrım, inşaatın fesih tarihindeki tamamlanma seviyesine göre yapılır:

Geriye etkili fesih (dönme) İleriye etkili fesih
Ne zaman? İnşaat düşük seviyede kalmışsa İnşaat büyük ölçüde tamamlanmışsa (uygulamada genellikle %90 ve üzeri)
Sonucu Sözleşme baştan ortadan kalkar; taraflar aldıklarını iade eder Sözleşme fesih anından itibaren sona erer; yapılan işin karşılığı yüklenicide kalır
Arsa payları Yükleniciye devredilen paylar arsa sahibine iade edilir Yüklenici, tamamladığı iş oranında pay hakkını korur
Tazminat Olumsuz (menfi) zarar Olumlu (müspet) zarar; eksik işler bedeli, gecikme tazminatı

Geriye etkili fesihte, yüklenicinin yaptığı imalatın bedeli sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre değerlendirilir; arsa sahibi ise yükleniciye devrettiği arsa paylarının iadesini ister. Payların üçüncü kişilere devredilmiş olması hâlinde, bu payların değeri tazminat olarak talep edilebilir.

⚖ Yargıtay: Geriye Etkili Fesihte Üçüncü Kişiye Satılan Payın Değeri Güncel Değer Üzerinden İstenir

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2025/3900, K. 2026/1744, T. 30.04.2026

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin geriye etkili feshine karar verilen dosyada, arsa sahiplerinin yükleniciye devrettiği ve yüklenici tarafından dava dışı üçüncü kişilere satılan taşınmaz payının bedelinin menfi zarar kapsamında talep edilip edilemeyeceği tartışılmıştır. Yargıtay, bu bedelin menfi zarar kapsamında istenebileceğini; bedelin sözleşme tarihindeki nominal değer üzerinden değil, dava tarihi itibarıyla tespit edilen güncel değer üzerinden hesaplanması gerektiğini, yalnızca başlangıçta ödenen bedelin iadesine karar verilmesinin hatalı olduğunu belirtmiştir.

Arsa sahibi için anlamı: Yüklenicinin üçüncü kişiye sattığı paylar geri alınamıyorsa, bu payların bugünkü değeri tazminat olarak istenebilir.

Eksik ve Ayıplı İmalat

Arsa payı karşılığı inşaat projelerinde yüklenici binayı teslim etse bile, projeye, ruhsata, teknik şartnameye veya sözleşmeye aykırı imalatlar arsa sahibi için ayrı bir uyuşmazlık konusudur. Eksik iş (hiç yapılmamış imalat) ile ayıplı iş (yapılmış ama kusurlu imalat) arasındaki ayrım, sürelerin hesabında önem taşır.

  • Seçimlik haklar (TBK m. 475): Ayıplı eserde arsa sahibi; sözleşmeden dönme (ayıp eseri kullanılamaz kılacak ölçüde ise), ayıp oranında bedel indirimi veya aşırı masraf gerektirmiyorsa ücretsiz onarım haklarından birini kullanabilir; ayrıca genel hükümlere göre tazminat isteyebilir. Arazi üzerine yapılan ve ancak büyük zararla kaldırılabilecek yapılarda sözleşmeden dönme hakkı kural olarak kullanılamaz.
  • Muayene ve ihbar: Arsa sahibi teslimden sonra eseri gözden geçirmeli, açık ayıpları uygun süre içinde yükleniciye bildirmelidir. Sonradan ortaya çıkan gizli ayıplar öğrenildiği anda derhâl bildirilmelidir. Bildirimin noter aracılığıyla yapılması ispat kolaylığı sağlar.
  • Süre: Yapı eserlerindeki ayıplardan doğan haklar teslimden itibaren 5 yıl, yüklenicinin ağır kusuru veya hilesi hâlinde 20 yıl içinde zamanaşımına uğrar (TBK m. 478).
  • Eksik işler: Yapılmamış imalatların bedeli, ifa edilmeyen bir borç olduğundan genel zamanaşımı süresine (10 yıl) tabidir.
  • Delil tespiti: Ayıpların ve eksik işlerin bilirkişi aracılığıyla mahkemece tespit ettirilmesi (HMK m. 400), dava aşamasında güçlü bir delil oluşturur.
Müteahhit gecikirse arsa sahibinin hakları: gecikme tazminatı, cezai şart, sözleşmeden dönme, geriye ve ileriye etkili fesih
Yüklenici temerrüdünde arsa sahibinin seçimlik hakları

Yükleniciden Daire Alan Üçüncü Kişilerin Durumu

Arsa payı karşılığı inşaat modelinde yükleniciler, inşaatın finansmanını sağlamak için kendilerine kalacak bağımsız bölümleri çoğu zaman inşaat sürerken üçüncü kişilere satar. Bu satışlar ya tapuda devir şeklinde ya da yüklenicinin arsa sahibinden olan alacağını temlik etmesi (alacağın devri) şeklinde gerçekleşir.

  • Alacağın temliki yoluyla satış: Üçüncü kişi, yüklenicinin arsa sahibine karşı sahip olduğu hakları devralır. Ancak yüklenici edimini ne ölçüde yerine getirmişse, üçüncü kişinin hakkı da o ölçüde doğar. Arsa sahibi, yükleniciye karşı ileri sürebileceği savunmaları (örneğin inşaatın tamamlanmadığını) üçüncü kişiye karşı da ileri sürebilir (TBK m. 188).
  • Tapuda devir yoluyla satış: Yüklenici, kendisine devredilmiş arsa paylarını üçüncü kişilere satmışsa, sözleşme sonradan geçersiz hâle gelse veya geriye etkili feshedilse bile tapuya güvenerek iyi niyetle edinen üçüncü kişinin durumu Yargıtay’ın 2025 tarihli içtihadı birleştirme kararıyla netleşmiştir.
⚖ Yargıtay İBBGK: Yükleniciden Tapuya Güvenerek İyi Niyetle Daire Alan Üçüncü Kişi Korunur

Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu, E. 2024/1, K. 2025/2, T. 16.05.2025 (RG 18.07.2025, Sayı 32959)

Kat karşılığı inşaat sözleşmesinin geçersiz hâle gelmesi veya geriye etkili olarak feshedilmesi durumunda, yüklenicinin üçüncü kişilere devrettiği bağımsız bölümlerin tapu kayıtlarının iptal edilip edilemeyeceği konusunda Yargıtay daireleri arasında farklı görüşler bulunmaktaydı. Önceki uygulamada arsa sahibinin bu taşınmazların tapu kayıtlarının iptalini isteyebileceği ve üçüncü kişilerin iyi niyet savunmasının dinlenmeyeceği kabul ediliyordu. İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu, üçüncü kişilerin tapu kütüğündeki tescile iyi niyetle dayanarak ayni hak edindikleri savunmasının dinlenmesi ve korunması gerektiğine karar vermiştir. Buna göre arsa sahibinin başarılı olabilmesi için üçüncü kişinin iyi niyetli olmadığını ispat etmesi gerekir.

Arsa sahibi için anlamı: Arsa paylarını inşaatın başında topluca yükleniciye devretmek, artık geri dönüşü çok daha zor bir risk anlamına gelir. Payların inşaat seviyesine göre kademeli devri hayati önemdedir.

Yükleniciden daire satın almak isteyenlerin ise; arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesini incelemesi, satın alınan bölümün yükleniciye kalacak bölümler arasında olup olmadığını kontrol etmesi, inşaatın seviyesini ve tapudaki şerhleri araştırması önerilir. Daireyi bir şirketten konut olarak satın alan kişi tüketici sayıldığından, bu kişi ile yüklenici arasındaki uyuşmazlıklar tüketici mahkemesinde görülür.

Arsa Sahibinin Sorumlulukları ve Yüklenicinin Hakları

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi iki taraflı borç yükleyen bir sözleşmedir; uyuşmazlıklar her zaman yüklenicinin kusurundan kaynaklanmaz. Arsa sahibinin de sözleşmeden doğan borçlarını yerine getirmesi gerekir:

  • Arsa sahibi, yüklenicinin edimini sözleşmeye uygun olarak tamamladığı oranda kararlaştırılan payları devretmekle yükümlüdür. Haksız olarak tapu devrinden kaçınan arsa sahibine karşı yüklenici, tapu iptali ve tescil davası açabilir.
  • Arsa sahibinin ruhsat için gerekli belgeleri vermemesi, inşaatı engellemesi veya sözleşmede üstlendiği bedel farkını ödememesi, yüklenicinin gecikmesini haklı kılabilir.
  • Yüklenici edimini yerine getirmemişse, arsa sahibi kendi edimini (tapu devrini) yerine getirmekten kaçınabilir; buna ödemezlik def’i denir (TBK m. 97).
  • Yüklenicinin ölümü veya kusuru olmaksızın eseri tamamlayamaz hâle gelmesi durumunda, sözleşmenin akıbeti TBK’nın 486. maddesi çerçevesinde değerlendirilir.

Arsa Payı Karşılığı İnşaat Davaları ve Usul

Dava Türleri

Dava Kim açar? Amaç
Gecikme tazminatı / kira kaybı Arsa sahibi Geciken süre için uğranılan kira kaybının tazmini
Cezai şart alacağı Arsa sahibi Sözleşmedeki gecikme cezasının tahsili (ihtirazi kayıt şartıyla)
Eksik ve ayıplı iş bedeli Arsa sahibi Yapılmayan veya kusurlu imalatın bedelinin tahsili
Sözleşmenin feshi ve tapu iptali Arsa sahibi Sözleşmenin sona erdirilmesi ve yükleniciye devredilen payların iadesi
Tapu iptali ve tescil Yüklenici / üçüncü kişi Hak edilen bağımsız bölümlerin yüklenici veya ondan satın alan adına tescili
Pay eşitleme / bedel farkı alacağı Taraflardan biri Sözleşmede kararlaştırılan nakit farkın tahsili
Delil tespiti Her iki taraf İnşaat seviyesi, eksik ve ayıplı işlerin mahkemece tespit ettirilmesi

Görevli ve Yetkili Mahkeme

  • Asliye hukuk mahkemesi: Arsa sahibi, arsasını değerlendirmek amacıyla hareket ettiğinden tüketici sayılmaz; arsa sahibi ile yüklenici arasındaki uyuşmazlıklar kural olarak asliye hukuk mahkemesinde görülür.
  • Asliye ticaret mahkemesi: Her iki tarafın da tacir olduğu ve sözleşmenin ticari işletmeleriyle ilgili olduğu durumlarda dava ticari dava sayılır; bu durumda dava öncesi arabuluculuk zorunludur.
  • Yetki: Tapu iptali ve tescil talepleri taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılır (kesin yetki). Alacak davaları ise davalının yerleşim yerinde veya sözleşmenin ifa yerinde, yani çoğunlukla taşınmazın bulunduğu yerde açılabilir.
⚖ Yargıtay: Arsa Sahibi Tüketici Değildir, Dava Asliye Hukuk Mahkemesinde Görülür

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2019/6341, K. 2020/687, T. 13.02.2020

Görev uyuşmazlığına ilişkin kararda Yargıtay; arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde arsa sahibi açısından güdülen amacın kullanmak için konut edinmek değil arsasını değerlendirmek olduğunu, bu sözleşmelerin 6502 sayılı Kanun’daki eser sözleşmesi tanımına girmediğini belirterek uyuşmazlığın genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesinde görülmesi gerektiğine karar vermiştir.

Arsa sahibi için anlamı: Arsa sahibi müteahhide karşı tüketici mahkemesinde değil, asliye hukuk mahkemesinde dava açmalıdır; yanlış mahkemede açılan dava zaman kaybına yol açar.

Zamanaşımı Süreleri

Talep Süre
Yapı eserindeki ayıplardan doğan haklar Teslimden itibaren 5 yıl; ağır kusur veya hilede 20 yıl (TBK m. 478)
Gecikme tazminatı, cezai şart, eksik iş bedeli Genel zamanaşımı 10 yıl (TBK m. 146)
Tapu iptali ve tescil (sözleşmeye dayalı) Kural olarak 10 yıl; zilyetliği devralan taraf bakımından uygulamada farklı değerlendirilebilir

Dava Öncesi Hazırlık

  1. Sözleşmenin, eklerinin ve tüm protokollerin noterden onaylı örneklerinin temin edilmesi,
  2. Yapı ruhsatı tarihi ve iskân durumunun belediyeden öğrenilmesi,
  3. İnşaat seviyesinin delil tespitiyle belgelenmesi,
  4. Gecikmenin ve ayıpların noter ihtarnamesiyle yükleniciye bildirilmesi,
  5. Teslim sırasında cezai şart için ihtirazi kayıt konulması,
  6. Tapu kayıtlarının incelenmesi; gerekirse yükleniciye devredilmiş paylar üzerine ihtiyati tedbir talep edilmesi.

Kentsel Dönüşümde Arsa Payı Karşılığı İnşaat

Riskli yapıların yeniden inşasında da çoğunlukla arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi modeli kullanılır. 6306 sayılı Kanun kapsamındaki uygulamalarda karar, maliklerin hisseleri oranında salt çoğunluğuyla alınabilir; karara katılmayan maliklerin payları rayiç değerden az olmamak üzere açık artırmayla satılabilir. Bu projelerde kira yardımı, tahliye süresi, bağımsız bölüm dağıtımı ve müteahhidin yeterliliği ayrıca önem kazanır. Kentsel dönüşüm sözleşmelerinde de noterde düzenleme şekli, teslim süresi, cezai şart ve kademeli tapu devri gibi koruyucu hükümlerin yer alması gerekir.

Bursa’da Arsa Payı Karşılığı İnşaat Uyuşmazlıkları

Bursa’da Nilüfer, Osmangazi ve Yıldırım gibi merkez ilçelerdeki hızlı yapılaşma ve deprem riski nedeniyle hızlanan kentsel dönüşüm projeleri, kat karşılığı inşaat sözleşmelerinin en yoğun kullanıldığı alanlardır. Arsa sahibi ile yüklenici arasındaki uyuşmazlıklar Bursa asliye hukuk mahkemelerinde, tapu iptali ve tescil talepleri ise taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde görülür. İnegöl, Gemlik ve Mudanya gibi kendi adliyesi bulunan ilçelerdeki taşınmazlar için o ilçenin mahkemeleri yetkilidir.

Yapı ruhsatı, iskân ve projeye ilişkin bilgiler ilgili ilçe belediyesinden veya Bursa Büyükşehir Belediyesi’nden, tapu kayıtları ise taşınmazın bağlı olduğu tapu müdürlüğünden temin edilir. Delil tespiti talepleri de taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk veya asliye hukuk mahkemelerine yapılabilir.

Sık Yapılan Hatalar

Arsa payı karşılığı inşaat uyuşmazlıklarının çoğu, sözleşme aşamasında yapılan ve sonradan telafisi zor olan hatalardan kaynaklanır:

  1. Sözleşmeyi adi yazılı veya noterde yalnızca imza onayıyla yapmak.
  2. Teslim süresini belirsiz bırakmak (“inşaat tamamlandığında” gibi ifadeler).
  3. Arsa paylarının tamamını inşaatın başında yükleniciye devretmek.
  4. Yükleniciden teminat almamak.
  5. Daireleri teslim alırken cezai şart için ihtirazi kayıt koymamak.
  6. Gizli ayıpları öğrendikten sonra yükleniciye derhâl bildirmemek.
  7. Fesih kararı vermeden önce inşaat seviyesini delil tespitiyle belgelememek.
  8. Arsa sahibi olarak tüketici mahkemesinde dava açmak.
  9. Yüklenicinin sözleşmeyi başka bir müteahhide devretmesine yazılı onay vermeden sessiz kalmak.

Arsa Payı Karşılığı İnşaat Uyuşmazlıklarında Avukatın Rolü

Avukat; sözleşme aşamasında arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin hazırlanmasına veya incelenmesine destek olur, paylaşım oranı, teslim süresi, cezai şart, teminat ve kademeli tapu devri gibi koruyucu hükümlerin sözleşmeye eklenmesini sağlar. Uyuşmazlık çıktığında ise ihtarnameleri hazırlar, delil tespiti ister, fesih türünü ve talep edilecek tazminat kalemlerini belirler, dava ve icra süreçlerini yürütür.

Kanunen avukat tutma zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak bu sözleşmelerin karma niteliği, şekil şartı, ihtirazi kayıt gibi teknik kurallar ve yüklü değerler göz önünde bulundurulduğunda, özellikle sözleşme imzalanmadan önce hukuki destek alınması uyuşmazlıkların önlenmesine yardımcı olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi noterde yapılmazsa geçerli mi?

Kural olarak hayır. Sözleşmenin noterde düzenleme şeklinde yapılması gerekir. Ancak taraflar edimlerini büyük ölçüde ifa etmişse, şekle aykırılığın ileri sürülmesi hakkın kötüye kullanılması sayılabilir.

Müteahhit daireleri zamanında teslim etmezse ne yapabilirim?

İnşaatın tamamlanmasını bekleyip gecikilen süre için gecikme tazminatı (kira kaybı) isteyebilir, sözleşmede varsa cezai şart talep edebilir veya koşulları varsa sözleşmeden dönebilirsiniz. Gecikmenin noter ihtarnamesiyle bildirilmesi önerilir.

Gecikme tazminatı nasıl hesaplanır?

Kural olarak arsa sahibine düşen bağımsız bölümlerin sözleşmedeki teslim tarihinden fiilî teslim tarihine kadar geçen süredeki emsal kira bedeli üzerinden, bilirkişi raporuyla hesaplanır.

Daireyi teslim aldım, cezai şartı hâlâ isteyebilir miyim?

Teslim alırken cezai şart hakkınızı saklı tuttuğunuza dair ihtirazi kayıt koymadıysanız, ifaya ekli cezai şartı isteyemeyebilirsiniz. Gecikme tazminatı (kira kaybı) talebi için ise ihtirazi kayıt aranmaz.

Müteahhit inşaatı yarıda bıraktı, ne olur?

İnşaat düşük seviyede kalmışsa sözleşme geriye etkili olarak feshedilebilir ve yükleniciye devredilen paylar geri istenebilir. İnşaat büyük ölçüde tamamlanmışsa ileriye etkili fesih gündeme gelir ve yüklenici tamamladığı iş oranında hak sahibi olur.

Müteahhidin sattığı daireyi geri alabilir miyim?

Yargıtay’ın 2025 tarihli içtihadı birleştirme kararına göre, yükleniciden tapuya güvenerek iyi niyetle daire edinen üçüncü kişi korunur. Arsa sahibinin geri alabilmesi için alıcının iyi niyetli olmadığını ispat etmesi gerekir; aksi hâlde payın güncel değeri tazminat olarak istenebilir.

Ayıplı imalat için ne kadar sürem var?

Yapı eserlerindeki ayıplardan doğan haklar teslimden itibaren 5 yıl içinde, yüklenicinin ağır kusuru veya hilesi hâlinde 20 yıl içinde kullanılmalıdır. Gizli ayıplar öğrenildiği anda yükleniciye derhâl bildirilmelidir.

Arsa payı karşılığı inşaat davası hangi mahkemede açılır?

Arsa sahibi tüketici sayılmadığından dava kural olarak asliye hukuk mahkemesinde açılır. Her iki taraf tacir ve iş ticari ise asliye ticaret mahkemesi görevlidir ve arabuluculuk zorunludur. Tapu iptali talepleri taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılır.

Arsa payları müteahhide ne zaman devredilmeli?

Kanunda bir zorunluluk yoktur; ancak arsa sahibini korumak için payların inşaatın tamamlanma seviyesine göre (örneğin kaba inşaat, ince inşaat ve iskân aşamalarında) kademeli olarak devredilmesi önerilir.

Müteahhit sözleşmeyi başka bir firmaya devredebilir mi?

Sözleşmenin devri, arsa sahibinin onayına bağlıdır. Sözleşmede bu konunun açıkça düzenlenmesi ve devrin arsa sahibinin yazılı onayına bağlanması önerilir.

Arsa paydaşlarından biri sözleşmeyi imzalamazsa ne olur?

Kural olarak sözleşmenin tüm paydaşlarla yapılması gerekir; bir paydaşın katılmaması inşaatı ve ruhsat alınmasını engeller. 6306 sayılı Kanun kapsamındaki riskli yapılarda ise karar hisseleri oranında salt çoğunlukla alınabilir.

Müteahhitten daire alırken nelere dikkat etmeliyim?

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesini inceleyin, satın aldığınız bölümün yükleniciye kalacak bölümlerden olup olmadığını, inşaat seviyesini, tapudaki şerhleri ve ruhsat durumunu kontrol edin. Mümkünse satışı tapuda devir şeklinde yapın.

Bursa’da arsa payı karşılığı inşaat davası nerede açılır?

Arsa sahibi ile yüklenici arasındaki uyuşmazlıklar kural olarak Bursa asliye hukuk mahkemelerinde, tapu iptali ve tescil talepleri ise taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde açılır.

Yazar Hakkında

Av. Zeki Kaner – İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. Bursa Osmangazi’deki bürosunda ceza, kira, aile, miras, iş ve icra hukuku başta olmak üzere çeşitli alanlarda avukatlık faaliyetini sürdürmektedir.

Avukat’a Sor

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzalamak üzere misiniz ya da müteahhitle bir uyuşmazlık mı yaşıyorsunuz? İhtirazi kayıt, ayıp ihbarı ve fesih gibi konulardaki teknik kuralları göz önünde bulundurarak, izlemeniz gereken yol için Bursa’daki büromuza danışabilirsiniz.

Av. Zeki Kaner
Çiftehavuzlar Mah. Çelebi Mehmet Bulvarı No:169 D Blok Kat:5 Daire:19, Osmangazi / Bursa
Telefon: 0555 506 01 16
Çalışma saatleri: Hafta içi 09:00 – 18:00 (randevu ile)

Danışmanlık ücretlidir.

Kaynakça

Yasal Uyarı: Bu makaledeki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki görüş niteliğinde değildir. Her somut olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, işlem yapmadan önce bir avukattan hukuki destek alınması önerilir. Mevzuat ve içtihattaki değişiklikler nedeniyle bilgilerin güncelliği ayrıca kontrol edilmelidir.



Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir