Blog
Disiplin Cezasına İtiraz ve İptal Davası: Memurluktan Çıkarma ve Yürütmenin Durdurulması (2026)
Disiplin cezasına itiraz, cezanın tebliğinden itibaren 7 gün içinde yapılır: Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna itiraz edilir. İtiraz mercii 30 gün içinde karar vermek zorundadır.
Tüm disiplin cezalarına karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir; dava açma süresi 60 gündür. Devlet memurluğundan çıkarma cezasına karşı idari itiraz yolu yoktur, doğrudan dava açılır. Cezanın uygulanmasının durdurulması için dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması talep edilebilir.
Bir memur için disiplin cezası, yalnızca bir kayıt değil; terfi, atama, yurt dışı görevlendirme ve en ağır hâlinde mesleğin sona ermesi anlamına gelir. Bu nedenle disiplin cezasına itiraz süreci ve iptal davası, kamu görevlilerinin en sık başvurduğu hukuki yolların başında gelir.
Bu rehberde; disiplin cezasına itiraz nasıl yapılır sorusunu 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (DMK), 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) ve 2025-2026 yıllarında verilen güncel Anayasa Mahkemesi ve Danıştay kararları çerçevesinde ele alıyoruz. Ocak 2026’da 7573 sayılı Kanun’la değişen zamanaşımı kuralı, savunma hakkı, devlet memurluğundan çıkarma cezası, iptal davası ve yürütmenin durdurulması konularını ayrı başlıklar altında bulabilirsiniz.
Disiplin Cezaları – Özet Tablo
| Ceza | Kim verir? | İtiraz mercii (7 gün) | Sicilden silinme |
|---|---|---|---|
| Uyarma | Disiplin amiri | Disiplin kurulu | 5 yıl sonra, başvuru üzerine |
| Kınama | Disiplin amiri | Disiplin kurulu | 5 yıl sonra, başvuru üzerine |
| Aylıktan kesme | Disiplin amiri | Disiplin kurulu | 10 yıl sonra, başvuru üzerine |
| Kademe ilerlemesinin durdurulması | Atamaya yetkili amir (disiplin kurulu kararıyla) | Yüksek disiplin kurulu | 10 yıl sonra, başvuru üzerine |
| Devlet memurluğundan çıkarma | Yüksek disiplin kurulu | İtiraz yolu yok – doğrudan dava | Silinmez |
- Memur Disiplin Cezaları Nelerdir?
- Disiplin Cezasını Kim Verir?
- Disiplin Soruşturması Nasıl Yürütülür?
- Disiplin Soruşturması ve Savunma Hakkı
- Disiplin Cezalarında Zamanaşımı (2026 Değişikliği)
- Disiplin Cezasına İtiraz Nasıl Yapılır?
- Devlet Memurluğundan Çıkarma Cezası
- Disiplin Cezasına Karşı İptal Davası
- Yürütmenin Durdurulması
- Görevden Uzaklaştırma Tedbiri
- Memurlar İçin İdari İşlemin İptali Davası
- İptal Kararından Sonra: Göreve İade ve Mali Haklar
- Disiplin Cezasının Sicilden Silinmesi
- Sözleşmeli Personel ve Kamu İşçileri
- Disiplin Cezasına İtirazda Sık Yapılan Hatalar
- Bursa’da Disiplin Cezasına Karşı Dava
- Disiplin Davalarında Avukatın Rolü
- Sıkça Sorulan Sorular
Memur Disiplin Cezaları Nelerdir?
657 sayılı Kanun’un 125. maddesi, devlet memurlarına verilebilecek disiplin cezalarını hafiften ağıra doğru beş derece olarak sayar. Her cezanın hangi fiillere verileceği de aynı maddede tek tek belirtilmiştir; kanunda sayılmayan bir fiil nedeniyle disiplin cezası verilemez. Bu nedenle disiplin cezasına itiraz sürecinde ilk kontrol edilmesi gereken husus, isnat edilen fiilin kanundaki tanıma gerçekten uyup uymadığıdır.
| Ceza | Anlamı | Örnek fiiller |
|---|---|---|
| Uyarma | Memura görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesi | Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında kayıtsızlık, mesai saatlerine uymamak |
| Kınama | Memura görevinde ve davranışlarında kusurlu sayıldığının yazı ile bildirilmesi | Görevde kusurlu davranmak, amire veya iş sahiplerine kötü muamele, resmi araç-gereci özel işlerde kullanmak |
| Aylıktan kesme | Memurun brüt aylığından 1/30 – 1/8 arasında kesinti yapılması | Özürsüz olarak bir veya iki gün göreve gelmemek, borçlarını kasten ödememek |
| Kademe ilerlemesinin durdurulması | Fiilin ağırlık derecesine göre 1 – 3 yıl kademe ilerlemesinin durdurulması | Özürsüz olarak kesintisiz 3 – 9 gün göreve gelmemek, amire karşı söz veya hareketle saygısızlık |
| Devlet memurluğundan çıkarma | Bir daha devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarma | Özürsüz olarak bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek, amire fiilen saldırmak, gizli bilgileri açıklamak |
Disiplin cezası verilmesini gerektiren fiilin tekrarlanması hâlinde bir derece ağır ceza uygulanır. Emniyet mensupları, Türk Silahlı Kuvvetleri personeli, hâkim ve savcılar ile öğretim elemanları gibi bazı kamu görevlileri için ise özel kanunlarda ayrı disiplin hükümleri bulunduğundan, disiplin cezasına itiraz süreci bu gruplarda farklılık gösterebilir.
Disiplin Cezasını Kim Verir?
657 sayılı Kanun’un 126. maddesine göre uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ise memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra atamaya yetkili amirler tarafından, il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hâllerde valiler tarafından verilir. Devlet memurluğundan çıkarma cezası, amirlerin bu yöndeki isteği üzerine memurun bağlı olduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararıyla verilir.
Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulu ayrı bir ceza belirleyemez; önerilen cezayı kabul veya reddeder. Ret hâlinde atamaya yetkili amirler 15 gün içinde başka bir disiplin cezası verebilir. Anayasa Mahkemesi, aylıktan kesme cezasının disiplin amirlerince verilmesini düzenleyen kuralın Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir (AYM, E. 2025/154, K. 2025/260, T. 11.12.2025, RG 18.03.2026).
Disiplin Soruşturması Nasıl Yürütülür?
Disiplin amiri, disiplin suçu oluşturabilecek bir fiili öğrendiğinde soruşturmayı bizzat yürütebileceği gibi bir soruşturmacı da görevlendirebilir. Soruşturmacı; şikayetçinin, tanıkların ve ilgili personelin ifadelerini alır, belgeleri toplar, gerektiğinde yerinde inceleme yapar ve son olarak memurun savunmasını alarak bir soruşturma raporu hazırlar. Raporda fiilin sabit olup olmadığı ve önerilen disiplin cezası belirtilir.
Soruşturmanın tarafsız yürütülmesi esastır. Soruşturmacının memurla husumeti bulunması, olayın tanığı olması veya önceden görüş bildirmiş olması gibi durumlar soruşturmanın hukuka uygunluğunu tartışmalı hâle getirir. Soruşturma tamamlandıktan sonra disiplin amirleri uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarını 15 gün içinde vermek zorundadır. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası için dosya 15 gün içinde disiplin kuruluna gönderilir; kurul 30 gün içinde karar verir. Devlet memurluğundan çıkarma cezası için dosya, yüksek disiplin kuruluna gönderildiği tarihten itibaren en geç 6 ay içinde karara bağlanır.
Disiplin cezasına itiraz ve iptal davası aşamasında, soruşturma dosyasının tamamının incelenmesi büyük önem taşır. Memur, kendisi hakkındaki soruşturma dosyasının bir örneğini talep edebilir; idarenin bu talebi reddetmesi de savunma hakkının kısıtlanması olarak değerlendirilebilir.
Disiplin Soruşturması ve Savunma Hakkı
Disiplin cezası, ancak usulüne uygun yürütülmüş bir disiplin soruşturması sonucunda verilebilir. Disiplin cezasına itiraz ve iptal davalarında en sık başarılı sonuç alınan konuların başında, soruşturma ve savunma aşamasındaki usul eksiklikleri gelir.
- Savunma alınmadan ceza verilemez: 657 sayılı Kanun’un 130. maddesine göre memura isnat edilen hususlarla ilgili savunması alınmadan disiplin cezası verilemez.
- Savunma süresi: Savunmaya çağrı yazısında 7 günden az olmamak üzere süre verilir. Bu süre içinde savunma yapmayan memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.
- İsnadın açıkça bildirilmesi: Savunma istem yazısında memura yöneltilen fiilin somut olarak, tarih ve olay belirtilerek bildirilmesi gerekir; genel ve belirsiz ifadelerle yapılan savunma istemi savunma hakkını kısıtlar.
- Delillere erişim: Memurun, aleyhine kullanılacak tanık beyanları ve belgeler hakkında bilgi sahibi olması ve bunlara karşı beyanda bulunabilmesi savunma hakkının gereğidir.
- Son savunma: Devlet memurluğundan çıkarma cezası öngörülen hâllerde yüksek disiplin kurulunda memurun son savunmasının alınması gerekir. Son savunma alınmadan verilen çıkarma cezası, usulden hukuka aykırıdır.
- Avukatla temsil: Memur, savunmasını avukat aracılığıyla hazırlayabilir ve soruşturma dosyasının incelenmesini talep edebilir.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2025/600, K. 2025/3231, T. 15.12.2025
Devlet memurluğundan çıkarılan davacının son savunması alınmadan tesis edilen işlemde hukuki uygunluk bulunmadığı kabul edilmiştir. Danıştay, hukuka aykırı işlemin geriye yürür şekilde ortadan kalkması nedeniyle davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının ödenmesi gerektiğini belirtmiş; yasal faizin başlangıcını ise “dava tarihi” olarak düzelterek kararı onamıştır.
Memur için anlamı: Usulden iptal edilen bir çıkarma cezasında dahi geriye dönük maaş ve özlük hakları istenebilir; faiz için dava tarihi esas alınır.
Disiplin Cezalarında Zamanaşımı (2026 Değişikliği)
657 sayılı Kanun’un 127. maddesi, disiplin cezası verme yetkisinin zamanaşımına uğrayacağı süreleri düzenler. Bu süreler dolduktan sonra verilen disiplin cezası hukuka aykırıdır ve disiplin cezasına itiraz ile iptal davasında ileri sürülebilecek en güçlü argümanlardan biridir.
| Durum | Süre |
|---|---|
| Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında soruşturmaya başlama | Fiilin öğrenilmesinden itibaren 1 ay |
| Devlet memurluğundan çıkarma cezasında soruşturmaya başlama | Fiilin öğrenilmesinden itibaren 6 ay |
| Disiplin cezası verme (üst sınır) | Fiilin işlendiği tarihten itibaren en geç 2 yıl |
| Mahkemece iptal edilen cezanın yeniden verilmesi (7573 s. Kanun) | Kalan zamanaşımı süresi içinde; kalan süre 6 aydan az ise veya süre dolmuşsa en geç 6 ay içinde |
Zamanaşımı alanında 2025 ve 2026 yıllarında önemli bir değişiklik yaşanmıştır. Anayasa Mahkemesi, mahkemece iptal edilen disiplin cezalarının yeniden verilmesinde uygulanacak süreyi düzenlemeyen 127. maddenin ikinci fıkrasını belirsizlik gerekçesiyle iptal etmiştir. Bunun üzerine Ocak 2026’da yürürlüğe giren 7573 sayılı Kanun ile ikinci fıkra yeniden düzenlenmiş; iptal kararından sonra idarenin yeniden ceza verebileceği süre açık bir kurala bağlanmıştır.
Anayasa Mahkemesi, E. 2025/13, K. 2025/89, T. 27.03.2025 (RG 26.06.2025, Sayı 32938)
Anayasa Mahkemesi, 657 sayılı Kanun’un 127. maddesinin ikinci fıkrasını kınama cezası yönünden iptal etmiştir. Mahkemeye göre kural, disiplin cezalarına karşı açılan davalarda verilen iptal kararlarının idareye yeniden işlem tesis etme olanağı tanıması hâlinde uyulması gereken zamanaşımı sürelerine ilişkin herhangi bir hüküm içermemekte; bu durum hukuki belirlilik ilkesine ve kamu otoritelerinin keyfî uygulamalarını önleyecek tedbirler bulunması gerekliliğine aykırılık oluşturmaktadır. İptal hükmü, kararın yayımından dokuz ay sonra yürürlüğe girmiş; kanun koyucu da bu süre içinde 7573 sayılı Kanun’la yeni düzenlemeyi yapmıştır.
Memur için anlamı: Disiplin cezası mahkemece iptal edildikten sonra idare süresiz olarak yeniden ceza veremez; yeni kuraldaki 6 aylık sınırın aşılıp aşılmadığı mutlaka kontrol edilmelidir.

Disiplin Cezasına İtiraz Nasıl Yapılır?
657 sayılı Kanun’un 135. maddesi disiplin cezasına itiraz yolunu düzenler. Buna göre:
- Disiplin amirleri tarafından verilen uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna,
- Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna itiraz edilebilir.
- İtiraz süresi, kararın ilgiliye tebliğinden itibaren 7 gündür. Süresi içinde itiraz edilmeyen disiplin cezaları kesinleşir.
- İtiraz mercileri, itiraz dilekçesi ile karar ve eklerinin kendilerine ulaşmasından itibaren 30 gün içinde karar vermek zorundadır.
- İtiraz üzerine verilen ceza hafifletilebilir veya tamamen kaldırılabilir.
Disiplin Cezasına İtiraz Dilekçesinde Neler Bulunmalı?
- İtirazın yöneltildiği merci (disiplin kurulu veya yüksek disiplin kurulu) ve memurun kimlik, kurum ve sicil bilgileri,
- İtiraz edilen disiplin cezasının tarihi, sayısı ve tebliğ tarihi,
- Fiilin işlenmediğine, kanundaki tanıma uymadığına veya cezanın ağır olduğuna ilişkin açıklamalar,
- Zamanaşımı, savunma hakkının kısıtlanması, yetkisizlik gibi usule ilişkin itirazlar,
- Önceki hizmetlerin olumlu olması, daha önce ceza alınmamış olması gibi lehe hususlar,
- Delil ve tanık listesi; cezanın kaldırılması veya hafifletilmesi talebi.
İtiraz Etmeden Dava Açılabilir mi?
Kanun, “disiplin cezalarına karşı idari yargı yoluna başvurulabilir” demektedir. Danıştay’ın uygulamasında itiraz yolunun dava açmak için zorunlu bir ön koşul olmadığı ve itiraz yoluna başvuran memurun dava açma hakkını da kullanabileceği kabul edilmektedir (Danıştay 12. Daire, E. 2003/380, K. 2003/2077, T. 07.07.2003). Bununla birlikte, itiraz yolu hem cezanın idare tarafından kaldırılması imkânı tanıdığı hem de sürelerin hesaplanmasında belirsizliği azalttığı için uygulamada en güvenli yol, 7 gün içinde itiraz etmek ve itirazın reddinden itibaren 60 gün içinde dava açmaktır. Dava açma süresinin hesabında tereddüt varsa, süre ilk tebliğ tarihinden itibaren en kısa şekilde hesaplanmalıdır.
Dikkat: Devlet memurluğundan çıkarma cezasına karşı 135. maddede bir itiraz mercii öngörülmemiştir. Bu cezaya karşı doğrudan, tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılmalıdır. İtiraz merciinin cevabını beklemek, dava açma süresinin kaçırılmasına yol açabilir.
Devlet Memurluğundan Çıkarma Cezası
Devlet memurluğundan çıkarma, memurun bir daha devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarılmasıdır ve disiplin cezalarının en ağırıdır. Bu cezada disiplin cezasına itiraz yolu bulunmadığından, hukuki süreç doğrudan iptal davasıyla başlar. Bu cezanın verilmesi için; fiilin 657 sayılı Kanun’un 125/E maddesinde sayılan hâllerden birine uyması, soruşturmanın fiilin öğrenilmesinden itibaren 6 ay içinde başlatılması, memurun savunmasının ve yüksek disiplin kurulunda son savunmasının alınması ve kararın yüksek disiplin kurulunca verilmesi gerekir.
Uygulamada devlet memurluğundan çıkarma cezasına en sık konu olan fiiller şunlardır:
- Özürsüz olarak bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek,
- Amirine, maiyetindekine veya iş sahiplerine fiilen saldırmak,
- Görevle ilgili gizli bilgileri yetkisiz olarak açıklamak,
- Memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak nitelikte yüz kızartıcı ve utanç verici davranışlarda bulunmak,
- Kanunda sayılan ideolojik veya siyasi amaçlı eylemler ile terör örgütleriyle irtibat iddiaları.
Ceza Davası ile Disiplin Cezası Arasındaki İlişki
Aynı olay hakkında ceza soruşturması veya kovuşturması yapılması, disiplin soruşturmasının yürütülmesine engel değildir. Ceza yargılamasında beraat kararı verilmesi de kural olarak disiplin cezasını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Ancak Anayasa Mahkemesi’nin güncel kararları, disiplin cezasının kesinleşmemiş bir mahkûmiyet hükmüne dayandırılmasının masumiyet karinesini ihlal edebileceğini ve idare mahkemelerinin olayı disiplin hukuku çerçevesinde ayrıca tartışması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Anayasa Mahkemesi (Birinci Bölüm), Başvuru No: 2021/29090, K.T. 14.05.2025
Devlet memurluğundan çıkarma cezasına karşı açılan davada idare mahkemesi, kesinleşmemiş bir mahkûmiyet hükmüne dayanarak karar vermiştir. Anayasa Mahkemesi, kesinleşmeyen mahkûmiyet hükmüne dayanılarak karar verilmesi nedeniyle başvurucunun masumiyetine gölge düşürüldüğünü; yargı makamlarının ceza mahkemesinin henüz kesinleşmemiş hükmüne dayanmaksızın olay ve olguları yorumlayarak idari sonuca ulaşması gerektiğini belirterek masumiyet karinesinin ihlal edildiğine ve yeniden yargılama yapılmasına karar vermiştir.
Memur için anlamı: Çıkarma cezası yalnızca devam eden bir ceza davasına dayandırılmışsa, bu durum hem iptal davasında hem de bireysel başvuruda ileri sürülebilir.
Anayasa Mahkemesi (İkinci Bölüm), Başvuru No: 2022/91046, K.T. 03.03.2026 (RG 21.09.2026, Sayı 33377)
Hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilen bir emniyet mensubu, aynı olay nedeniyle meslekten çıkarılmıştır. Anayasa Mahkemesi; idari ve yargısal makamların meseleyi ve delilleri ceza yargılamasının sonucuna dayanmakla yetinmeden disiplin hukuku çerçevesinde tartışması gerektiğini, başvurucunun tanık beyanlarına ilişkin itirazları gibi esaslı iddialarının karşılanmamasının gerekçeli karar hakkını ihlal ettiğini belirterek yeniden yargılama yapılmasına karar vermiştir.
Memur için anlamı: İptal davasında ileri sürülen esaslı itirazların mahkemece cevapsız bırakılması, Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yolunu açabilir.
Disiplin Cezasına Karşı İptal Davası
Anayasa’nın 129. maddesi uyarınca 2010 yılından bu yana uyarma ve kınama dâhil tüm disiplin kararları yargı denetimine açıktır. Disiplin cezasına karşı açılacak dava, İYUK’un 2. maddesinde düzenlenen iptal davasıdır; mahkeme, cezanın yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka uygun olup olmadığını inceler. Disiplin cezasına itiraz aşamasında ileri sürülen argümanlar, iptal davasında da genişletilerek tekrar edilebilir.
Dava Açma Süresi ve Yetkili Mahkeme
- Dava açma süresi: Cezanın tebliğinden, itiraz edilmişse itirazın reddinin tebliğinden veya itiraz merciinin 30 günlük karar süresinin dolmasından itibaren 60 gündür.
- Görevli mahkeme: İdare mahkemesidir.
- Yetkili mahkeme: İYUK’un 33. maddesine göre kamu görevlilerinin kendileriyle ilgili davalarda kural olarak görev yerinin bulunduğu yer idare mahkemesi; görevden çıkarma işlemlerinde son görev yerinin bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir.
- Davalı: Cezayı veren kurumdur (örneğin Millî Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, ilgili belediye veya üniversite).
İptal Davasında Mahkemenin İncelediği Hususlar
| Hukuka aykırılık türü | Örnekler |
|---|---|
| Yetki | Cezanın yetkisiz amir veya kurulca verilmesi; kurulun usulüne uygun toplanmaması |
| Şekil / usul | Savunma alınmaması, 7 günden kısa savunma süresi verilmesi, son savunmanın alınmaması, zamanaşımı süresinin geçmesi |
| Sebep | Fiilin sabit olmaması, tanık beyanlarının çelişkili olması, delillerin yetersizliği |
| Konu | Fiilin kanundaki tanıma uymaması, fiile uygun olmayan ceza maddesinin uygulanması |
| Maksat / ölçülülük | Fiille orantısız ağır ceza verilmesi, cezanın kamu yararı dışında bir amaçla verilmesi |

Yürütmenin Durdurulması
İptal davası açılması, disiplin cezasının uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Özellikle devlet memurluğundan çıkarma ve kademe ilerlemesinin durdurulması gibi ağır cezalarda, dava sürerken memurun maaştan ve görevden yoksun kalması telafisi güç zararlar doğurabilir. Bu nedenle dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması talep edilebilir. İdari aşamadaki disiplin cezasına itiraz başvurusu ise cezanın uygulanmasını durdurmaz.
İYUK’un 27. maddesine göre yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için iki şartın birlikte bulunması gerekir:
- Telafisi güç veya imkânsız zarar: İşlemin uygulanması hâlinde memurun geçim kaynağını kaybetmesi, mesleki itibarının zedelenmesi gibi sonradan giderilmesi güç zararların doğması,
- Açık hukuka aykırılık: İşlemin ilk bakışta açıkça hukuka aykırı olması (örneğin savunma alınmaması veya zamanaşımı süresinin geçmiş olması).
Mahkeme, yürütmenin durdurulması talebi hakkında karar vermeden önce idarenin savunmasını isteyebilir. Yürütmenin durdurulması kararı kural olarak teminat karşılığında verilir; mahkeme durumun gereğine göre teminat aranmamasına da karar verebilir. Bu talep hakkında verilen kararlara karşı, tebliğden itibaren 7 gün içinde bölge idare mahkemesine bir defaya mahsus itiraz edilebilir.
Disiplin cezasından ayrı olarak, soruşturma sürerken uygulanan görevden uzaklaştırma tedbiri de bağımsız bir idari işlemdir ve buna karşı da iptal davası açılarak yürütmenin durdurulması istenebilir.
Görevden Uzaklaştırma Tedbiri
Görevden uzaklaştırma, bir disiplin cezası değil; kamu hizmetinin gerektirdiği hâllerde görevi başında kalması sakıncalı görülen memura soruşturma süresince uygulanan ihtiyati bir tedbirdir (657 sayılı Kanun m. 137 vd.). Bu tedbir; atamaya yetkili amirler, valiler, kaymakamlar ve kanunda sayılan diğer amirler tarafından alınabilir.
- Görevden uzaklaştırılan memura bu süre içinde aylığının üçte ikisi ödenir ve diğer özlük hakları devam eder.
- Disiplin soruşturması nedeniyle görevden uzaklaştırılan memurun durumu en geç 3 ay içinde karara bağlanmalıdır.
- Memur hakkında ceza kovuşturması yapılıyorsa, tedbirin süresi ve sona ermesi kanunun ilgili hükümlerine göre ayrıca değerlendirilir.
- Tedbirin kaldırılması veya memurun soruşturma sonunda ceza almaması hâlinde, kesilen aylık kısmı geri ödenir.
Görevden uzaklaştırma işlemi de idari bir işlem olduğundan, buna karşı 60 gün içinde iptal davası açılarak yürütmenin durdurulması istenebilir. Özellikle somut bir gerekçe gösterilmeden veya kanuni süreler aşılarak uygulanan tedbirler, yargı denetiminde sıklıkla hukuka aykırı bulunmaktadır.
Memurlar İçin İdari İşlemin İptali Davası
Kamu görevlileri yalnızca disiplin cezalarına değil; atama, nakil, görevden alma, görevde yükselme, unvan değişikliği, özlük ve mali haklarla ilgili tüm idari işlemlere karşı da iptal davası açabilir. Bu davalarda da disiplin cezasına itiraz sürecindekine benzer temel kurallar geçerlidir:
- Dava açma süresi: İşlemin yazılı bildiriminden itibaren 60 gündür.
- İdareye başvuru: İşlemin geri alınması veya değiştirilmesi, dava açma süresi içinde üst makamdan, yoksa işlemi yapan makamdan istenebilir. Bu başvuru dava açma süresini durdurur; 30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m. 11).
- İşlem yapılması için başvuru: Memur, bir hakkının tanınması için idareye başvurabilir; idare 30 gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır ve 60 günlük dava süresi işlemeye başlar (İYUK m. 10).
- İlk inceleme: Mahkeme önce görev, yetki, süre, ehliyet ve kesin-yürütülmesi gereken bir işlem bulunup bulunmadığını inceler. Hazırlık niteliğindeki işlemler (örneğin soruşturma açılması onayı) kural olarak tek başına dava konusu yapılamaz.
- Tam yargı talebi: İşlem nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararlar, iptal davasıyla birlikte veya iptal kararından sonra tam yargı davası yoluyla istenebilir.
İptal Kararından Sonra: Göreve İade ve Mali Haklar
İptal kararı, disiplin cezasını yapıldığı tarihten itibaren hukuk düzeninden kaldırır. İYUK’un 28. maddesi uyarınca idare, mahkeme kararının gereğini gecikmeksizin ve her hâlde kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yerine getirmek zorundadır. Buna göre:
- Devlet memurluğundan çıkarılan memurun göreve iadesi sağlanır,
- Aylıktan kesme cezasında kesilen tutar geri ödenir; kademe ilerlemesinin durdurulması cezasında kademe ilerlemesi yeniden düzenlenir,
- İşlem nedeniyle yoksun kalınan parasal ve özlük hakları talep edilebilir; Danıştay uygulamasında bu haklara dava tarihinden itibaren yasal faiz işletilir,
- Ceza, memurun sicilinden ve kayıtlarından çıkarılır.
Mahkeme kararını süresinde uygulamayan idare ve kamu görevlileri hakkında tazminat davası açılabilir. Ayrıca iptal kararından sonra idarenin aynı fiil nedeniyle yeniden ceza vermesi, ancak iptal kararının gerekçesine ve 7573 sayılı Kanun’la getirilen zamanaşımı kuralına uygun olarak mümkündür.
Disiplin Cezasının Sicilden Silinmesi
657 sayılı Kanun’un 133. maddesine göre uyarma ve kınama cezaları uygulandıkları tarihten itibaren 5 yıl, diğer cezalar (devlet memurluğundan çıkarma hariç) 10 yıl sonra, memurun atamaya yetkili amire başvurması üzerine sicilden silinebilir. Silme kararında memurun bu süre içindeki davranışları dikkate alınır. Sicilden silinen cezalar terfi ve atamalarda dikkate alınamaz. Sicilden silme talebi, disiplin cezasına itiraz veya iptal davası yerine geçmez; cezanın hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa yasal süreler içinde itiraz ve dava yollarına başvurulmalıdır.

Sözleşmeli Personel ve Kamu İşçileri
Disiplin cezasına itiraz ve iptal davası yolu, kamu görevlisinin statüsüne göre farklılık gösterir. 657 sayılı Kanun’un 4/B maddesine göre çalışan sözleşmeli personelin sözleşmesinin feshi gibi işlemlere karşı idari yargıda dava açılır. Kamu kurumlarında İş Kanunu’na tabi olarak çalışan kamu işçileri ise memur değildir; bunlar hakkındaki disiplin ve fesih uyuşmazlıkları toplu iş sözleşmesi ve iş hukuku hükümlerine göre çözülür ve iş mahkemelerinde görülür.
Disiplin Cezasına İtirazda Sık Yapılan Hatalar
- 7 günlük itiraz süresini kaçırmak veya tebliğ tarihini yanlış hesaplamak.
- Devlet memurluğundan çıkarma cezasına itiraz edip cevabı beklerken 60 günlük dava süresini kaçırmak.
- Savunmayı süresinde vermemek veya genel ifadelerle yetinmek.
- Soruşturma dosyasını incelemeden savunma yapmak.
- Zamanaşımı itirazını ileri sürmemek.
- Ceza davasındaki beraat veya HAGB kararını disiplin cezasını kendiliğinden kaldıran bir karar sanmak.
- Ağır cezalarda yürütmenin durdurulması talebinde bulunmamak.
- İptal kararından sonra mali hakların ödenmesi için ayrıca başvuru veya dava yolunu kullanmamak.
Bursa’da Disiplin Cezasına Karşı Dava
Görev yeri Bursa olan devlet memurlarının disiplin cezasına itiraz başvuruları, cezanın türüne göre kurum disiplin kuruluna, il disiplin kuruluna (Bursa Valiliği) veya bakanlık yüksek disiplin kuruluna yapılır. Disiplin cezasına karşı açılacak iptal davaları kural olarak Bursa idare mahkemelerinde görülür; istinaf incelemesi ise Bursa Bölge İdare Mahkemesi tarafından yapılır.
Bursa’da millî eğitim, sağlık, belediye, adliye ve üniversite personeli, disiplin uyuşmazlıklarının en yoğun görüldüğü gruplar arasındadır. Görev yerinin değişmiş olması hâlinde yetkili mahkemenin İYUK’un 33. maddesine göre ayrıca belirlenmesi gerekir.
Disiplin Davalarında Avukatın Rolü
Disiplin sürecinde avukat; soruşturma aşamasında savunmanın hazırlanmasına destek olur, soruşturma dosyasını inceleyerek usul eksikliklerini tespit eder, disiplin cezasına itiraz dilekçesini hazırlar, iptal davasını açar, yürütmenin durdurulması talebini gerekçelendirir ve iptal kararından sonra göreve iade ile mali hakların ödenmesi sürecini takip eder. Gerekli hâllerde Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yolunu da değerlendirir.
Kanunen avukat tutma zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak 7 günlük itiraz ve 60 günlük dava süreleri ile zamanaşımı ve savunma hakkına ilişkin teknik kurallar göz önünde bulundurulduğunda, sürecin başında hukuki destek alınması hak kayıplarının önlenmesine yardımcı olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Disiplin cezasına itiraz süresi kaç gündür?
Disiplin cezasına itiraz süresi, kararın memura tebliğinden itibaren 7 gündür. İtiraz mercii 30 gün içinde karar vermek zorundadır. Süresi içinde itiraz edilmeyen cezalar kesinleşir.
Disiplin cezasına itiraz nereye yapılır?
Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna itiraz edilir. Devlet memurluğundan çıkarma cezasına karşı itiraz yolu yoktur; doğrudan idare mahkemesinde dava açılır.
Disiplin cezasına karşı dava açma süresi ne kadar?
Disiplin cezasına karşı iptal davası 60 gün içinde idare mahkemesinde açılır. Süre, cezanın tebliğinden; itiraz edilmişse itirazın reddinin tebliğinden veya itiraz merciinin 30 günlük karar süresinin dolmasından itibaren hesaplanır.
Uyarma ve kınama cezasına dava açılabilir mi?
Evet. 2010 Anayasa değişikliğinden bu yana uyarma ve kınama dâhil tüm disiplin cezalarına karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
Devlet memurluğundan çıkarılan memur göreve dönebilir mi?
Devlet memurluğundan çıkarma cezası idare mahkemesince iptal edilirse memur göreve iade edilir ve yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarını talep edebilir. Ceza kesinleşirse kişi bir daha devlet memurluğuna atanamaz.
Savunma alınmadan disiplin cezası verilebilir mi?
Hayır. 657 sayılı Kanun’a göre memura isnat edilen hususlarla ilgili savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. Savunma için 7 günden az olmamak üzere süre verilmelidir. Savunma alınmadan verilen ceza usulden hukuka aykırıdır.
Disiplin cezalarında zamanaşımı süresi nedir?
Fiilin öğrenilmesinden itibaren uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında 1 ay, devlet memurluğundan çıkarma cezasında 6 ay içinde soruşturmaya başlanmalıdır. Her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren 2 yıl içinde ceza verilmelidir.
Mahkeme disiplin cezasını iptal ederse idare yeniden ceza verebilir mi?
7573 sayılı Kanun’la yapılan düzenlemeye göre idare, iptal kararının gerekçesi dikkate alınarak kalan zamanaşımı süresi içinde; kalan süre 6 aydan az ise veya süre dolmuşsa en geç 6 ay içinde yeniden ceza verebilir.
Ceza davasında beraat edersem disiplin cezası kalkar mı?
Kural olarak hayır; ceza ve disiplin hukuku birbirinden bağımsızdır. Ancak beraat kararının gerekçesi, özellikle fiilin hiç işlenmediğinin tespit edildiği durumlarda, disiplin cezasına karşı açılan davada önemli bir delildir.
Yürütmenin durdurulması kararı ne zaman verilir?
İşlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması şartlarının birlikte bulunması hâlinde verilir. Bu karara karşı 7 gün içinde bir defaya mahsus itiraz edilebilir.
Disiplin cezası sicilden ne zaman silinir?
Uyarma ve kınama cezaları 5 yıl, devlet memurluğundan çıkarma hariç diğer cezalar 10 yıl sonra memurun başvurusu üzerine sicilden silinebilir.
Görevden uzaklaştırmaya itiraz edilebilir mi?
Görevden uzaklaştırma, disiplin cezasından ayrı bir tedbirdir ve buna karşı da idare mahkemesinde iptal davası açılarak yürütmenin durdurulması talep edilebilir.
Bursa’da disiplin cezasına karşı dava nerede açılır?
Görev yeri Bursa olan memurların disiplin cezalarına karşı davalar kural olarak Bursa idare mahkemelerinde açılır; istinaf incelemesi Bursa Bölge İdare Mahkemesi tarafından yapılır.
Av. Zeki Kaner – İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. Bursa Osmangazi’deki bürosunda ceza, kira, aile, miras, iş ve icra hukuku başta olmak üzere çeşitli alanlarda avukatlık faaliyetini sürdürmektedir.
Hakkınızda disiplin soruşturması mı başlatıldı ya da disiplin cezası mı verildi? İtiraz ve dava açma sürelerinin kısa ve hak düşürücü olduğunu göz önünde bulundurarak, izlemeniz gereken yol için Bursa’daki büromuza danışabilirsiniz.
Av. Zeki Kaner
Çiftehavuzlar Mah. Çelebi Mehmet Bulvarı No:169 D Blok Kat:5 Daire:19, Osmangazi / Bursa
Telefon: 0555 506 01 16
Çalışma saatleri: Hafta içi 09:00 – 18:00 (randevu ile)
Danışmanlık ücretlidir.
Kaynakça
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, m. 36, 38, 125, 129
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, m. 125, 126, 127, 128, 130, 133, 135, 137 vd.
- 7573 sayılı Kanun (Ocak 2026) ile 657 sayılı Kanun’un 127. maddesinde yapılan değişiklik
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, m. 2, 7, 11, 27, 28, 33
- Anayasa Mahkemesi, E. 2025/13, K. 2025/89, T. 27.03.2025 (RG 26.06.2025, S. 32938)
- Anayasa Mahkemesi, E. 2025/154, K. 2025/260, T. 11.12.2025 (RG 18.03.2026, S. 33200)
- Anayasa Mahkemesi, B. No: 2021/29090, K.T. 14.05.2025
- Anayasa Mahkemesi, B. No: 2022/91046, K.T. 03.03.2026 (RG 21.09.2026, S. 33377)
- Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2025/600, K. 2025/3231, T. 15.12.2025
- Danıştay 12. Daire, E. 2003/380, K. 2003/2077, T. 07.07.2003
Yasal Uyarı: Bu makaledeki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki görüş niteliğinde değildir. Her somut olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, işlem yapmadan önce bir avukattan hukuki destek alınması önerilir. Mevzuat ve içtihattaki değişiklikler nedeniyle bilgilerin güncelliği ayrıca kontrol edilmelidir.